డాలర్ ఆధిపత్యానికి బ్రిక్స్ చెక్!

శ్రీశైలం దూడం :

ఢిల్లీలో బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సు(BRICS Summit) సందర్భంగా ఒకే వేదికపై మోదీ(Modi), పుతిన్(Putin), షీ జిన్‌పింగ్(Xi Jinping) కొలువుదీరారు. ఈ కలయికను కేవలం దౌత్య మర్యాదగా చూడలేం. ప్రపంచ ఆర్థిక, రాజకీయ శక్తి సమీకరణం మారుతున్న వేళ మూడు ప్రధాన శక్తుల కలయికకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉం ది. బ్రిక్స్ విస్తరణతో ఈ వేదిక ఇప్పుడు పదకొండు సభ్య దేశాలకు చేరింది.

ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు సగం మందిని ప్రతినిధిత్వం చేసే స్థాయికి ఎదిగింది. భారత్ అధ్యక్షతన జరుగుతున్న ఈ సమావేశం ముందు అనేక ప్రశ్నలు ఉన్నాయి. ప్రపంచ వ్యవస్థ ఏ దిశగా పయనించాలి? డాలర్ ఆధిపత్యం ఎంతకాలం కొనసాగాలి? ఆర్థిక నిర్ణయాల్లో అభివృద్ధి చెందు తున్న దేశాల గొంతు ఎంత బలపడాలి? లాంటి ప్రశ్నలకు ఈ సదస్సు సమాధానం చెప్పాల్సి ఉంది.

దౌత్య సమతుల్యతే బలం

బ్రిక్స్ చర్చల్లో ఇంధనం, ఆహార భద్రత, కీలక ఖనిజాలు, సాంకేతికత, సరఫరా గొలుసులు, చెల్లింపుల వ్యవస్థలు ప్రధాన అంశాలుగా మారుతున్నాయి. ఇవి ఆర్థిక వ్యవహారాలకే పరిమితం కావడం లేదు. భవిష్యత్తు భౌగోళిక రాజకీయాలపై ప్రభా వం చూపే సాధనాలుగా మారుతున్నా యి. రష్యాకు ఇంధనం, రక్షణ బలం; చైనా కు తయారీ, సాంకేతిక సామర్థ్యం; భారత్‌కు విస్తార మార్కెట్, మానవ వనరులు, దౌత్య సమతుల్యత ప్రధాన బలం. ఈ మూడు బలాలు పరస్పర సహకారంతో కదిలితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో కొత్త శక్తి ఏర్పడటం ఖాయం. అయితే దాని అర్థం అమెరికాను ఎదుర్కొనే కొత్త కూటమి పుట్టిందని కాదు.

తిరుగులేని శక్తిగానే డాలర్

డాలర్ ఆధిపత్యంపై చర్చకు కారణాలు ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి తాజా గణాంకాల ప్రకారం 2026 తొలి త్రైమాసికంలో ప్రపంచ అధికారిక విదేశీ మారక నిల్వల్లో డాలర్ వాటా 57.13 శాతం. అంటే డాలర్ విలువలో హెచ్చుతగ్గులు ఉన్నప్పటికీ డాలర్ ఇంకా తిరుగులేని మొ దటి స్థానంలోనే ఉంది. కాబట్టి డాలర్‌కు ముప్పు వచ్చేసిందని ఇప్పుడే చెప్పడం తొందరపాటే అవుతుంది. అసలు మార్పు డాలర్‌ను ఒక్కసారిగా పక్కన పెట్టడంలో కాదు; ఇతర కరెన్సీల్లో వాణిజ్యం, ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు మార్గాలు, స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థల అనుసంధానం పెరగడంలో ఉంది. అది జరిగితే డాలర్ ఆధిపత్యం క్రమంగా పలుచబడవచ్చు.

అడ్డంకులు ఎన్నో..

ఇక్కడే బ్రిక్స్‌కు పెద్ద పరీక్ష ఎదురవుతుం ది. ఒకే కరెన్సీ, ఒకే చెల్లింపు వ్యవస్థ, ఒకే ఆర్థిక విధానం అనే స్థాయికి చేరడం సుల భం కాదు. సభ్య దేశాల ప్రయోజనాలు వేరు. భారత్- చైనా పోటీ, వాణిజ్య అసమతుల్యతలు, రాజకీయ విభేదాలు ఇందు కు అడ్డంకులే. అందుకే బ్రిక్స్ విజయాన్ని ప్రకటనలతో కాకుండా వాణిజ్య లావాదేవీలు, పెట్టుబడులు, సాంకేతిక భాగస్వామ్యాలు, సరఫరా గొలుసులు ఎంతవరకు మారుతున్నాయన్న కీలకాంశాలతో కొలవాలి. మాటల వేదిక నుంచి మార్కెట్ వేదికగా మారినప్పుడే దాని ప్రభావం ప్రపంచానికి కనిపిస్తుంది.

భారత్‌పైనే భారం, బాధ్యత

భారత్‌కు ఈ సమీకరణంలో బాధ్యత మరింత ఎక్కువని చెప్పుకోవాలి. అమెరికా నుంచి సాంకేతికత, పెట్టుబడులు అవ సరం. రష్యాతో రక్షణ, ఇంధన సంబంధా లు కొనసాగాలి. చైనాతో పోటీ ఉన్నప్పటికీ వాణిజ్యం, సరిహద్దు స్థిరత్వం అవసరం. అందుకే ఎవరి శిబిరంలోనూ పూర్తిగా చేరకుండా, అందరితో ప్రయోజనాత్మక సం బంధాలు కొనసాగించే వ్యూహాత్మక స్వ యంప్రతిపత్తే భారతదేశ బలం. ఢిల్లీ వేదికగా భారత్ సాధించాల్సింది డాలర్ పత నం కాదు; ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సమతుల్యత అని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందే హం లేదు.

వ్యవస్థలు బలపడాలి

డాలర్ బలం కేవలం అమెరికా ఆర్థిక పరిమాణంతో రాలేదు. ప్రపంచ వాణిజ్య ఒప్పందాలు, వస్తువుల ధర నిర్ణయం, అంతర్జాతీయ రుణాలు, ఆర్థిక మార్కెట్లు, చెల్లింపుల మౌలిక వసతులు అన్నీ దానికి బలమైన పునాది వేశాయి. అందుకే దాన్ని ప్రత్యామ్నాయంతో భర్తీ చేయాలంటే ఒక్క నినాదమే సరిపోదు. నమ్మకం, స్థిరత్వం, తక్షణ మార్పిడి, చట్టపరమైన భద్రత, లోతైన ఆర్థిక మార్కెట్లు అవసరం. బ్రిక్స్ దేశాలు స్థానిక కరెన్సీలలో లావాదేవీలు పెంచినా, ఆ కరెన్సీలను పరస్పరం సులభంగా మార్చుకునే వ్యవస్థలు బలపడాలి. చిన్న, మధ్యతరహా వ్యాపారులకు సరిహద్దులు దాటి చెల్లింపులు చౌకగా, వేగంగా జరిగే మార్గాలు అందుబాటులోకి రావాలి.

సరళమైన నిబంధనలు కావాలి

అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల వాణిజ్యానికి సరళమైన నిబంధనలు, సురక్షిత డిజి టల్ చెల్లింపులు, పెట్టుబడులకు పరస్పర హామీలు ఏర్పడితే ఈ వేదికకు ప్రజల జీవితాలతో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఏర్పడుతుంది. లేకపోతే బ్రిక్స్ ప్రభావం శిఖరాగ్ర సమావేశాల ప్రసంగాలకే పరిమితం అవుతుంది.

సుంకాల ప్రభావాన్ని దాటాలి

అదే సమయంలో అమెరికా విధానాలు కూడా ఈ పరిణామాన్ని ప్రభావి తం చేస్తాయి. సుంకాలు, ఆంక్షలు, సరఫరా గొలుసుల పునర్వ్యవస్థీకరణ దేశాల ను ప్రత్యామ్నాయ మార్కెట్లు, చెల్లింపు మార్గాల వైపు నెట్టవచ్చు. కానీ, విభజన పెరిగితే ప్రపంచ వాణిజ్యానికే నష్టం. కాబ ట్టి బ్రిక్స్ బలం అమెరికాను బలహీనపరచడంలో కాదు; సభ్య దేశాలకు ఎక్కువ ఎంపికలు కల్పించడంలో ఉంది. ఆ ఎంపికలు పెరిగినప్పుడే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవ స్థలో ఆధారపడటం తగ్గుతుంది.

మార్పునకు దిక్సూచిగా ఢిల్లీ

డాలర్‌కు ప్రత్యామ్నాయం పుట్టించడం ఒక లక్ష్యం కావచ్చు; కానీ, ప్రపంచానికి మరో ఆధిపత్యం అవసరం లేదు. బహుళధ్రువ వ్యవస్థే స్థిరమైన మార్గం. పుతిన్, జిన్‌పింగ్, మోదీ ఒకే వేదికపై కనిపించడం ఆ మార్పునకు ప్రతీక కావచ్చు. కానీ, చరిత్రను మార్చేది ఫొటోలు కాదు.. ఆ ఫొటో ల వెనుక కుదిరే ఆర్థిక నిర్ణయాలు. ఢిల్లీ సమావేశం ప్రపంచానికి కొత్త కరెన్సీని ఇ వ్వకపోయినా, కొత్త ఆర్థిక సమతుల్యతకు బాటవేస్తే అదే పెద్ద విజయం. డాలర్‌కు ముప్పు వచ్చిందా అనేది కాలమే చెబుతుంది. ప్రపంచం బహుళధ్రువ దిశగా క దులుతున్న వేళ, ఆ మార్పునకు ఢిల్లీ ది క్సూచి అవుతుందా అన్నదే అసలు పరీక్ష.

 వ్యాసకర్త: ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్టు, 9133947176