కాటేసే కాలమే!
- ఎల్ నినోతో జలాశయాలకు ముప్పు
- ప్రాజెక్టుల్లో గతేడాది కంటే 30.12 టీఎంసీలు అధికంగా నీటి నిల్వలు
- అయినా భవిష్యత్తు భయం.. భయం
- జిల్లాలవారీగా ముందస్తు కార్యాచరణ తప్పనిసరి
హైదరాబాద్, అక్టోబర్ 15 (విజయక్రాంతి): తెలంగాణలో సాగు, తాగునీటి కోసం ఎదురుచూపులు.. నీటి నిల్వల భవిష్యత్తుపై ఆందోళనలు.. అన్నదాతకు రానున్న రోజుల్లో ఎలాంటి పరిస్థితులు ఎదురవుతాయన్న ప్రశ్నలు ఇప్పుడు వేధిస్తున్నాయి. ఎల్ నినో ప్రభావం(El Nino Threat)తో వాతా వరణ పరిస్థితుల్లో అనిశ్చితి నెలకొనే అవకాశాలు ఉండటంతో వ్యవసాయం, తాగునీటి సరఫరా, సాగునీటి నిర్వహణపై చర్చ మొదలైంది. వర్షాలు ఆశిం చిన స్థాయిలో కురవనందున రాష్ట్రంలోని పలు ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యత సమస్యగా మారే ప్రమాదం ఉంది. పట్టణాలు, గ్రామాల్లో తాగునీటి అవసరాలు తీర్చడం కూడా ప్రభుత్వానికి పరీక్షగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుత నీటి నిల్వల పరిస్థితిని అంచనా వేయడంతోపాటు, భవిష్యత్తు అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రభుత్వం ముందస్తు కార్యా చరణ రూపొందించాల్సిన అవసరం కనిపిస్తోంది.
రాష్ట్రంలోని ప్రధాన జలాశయాల్లో ప్రస్తుతం గత ఏడాది ఇదే సమయంతో పోలిస్తే నీటి నిల్వలు అధికంగా ఉండటం కొంత ఊరటనిచ్చే అంశం. అక్టోబర్ 15 నాటికి ప్రధాన జలాశయాల మొత్తం నిల్వ సామర్థ్యం 792.74 టీఎంసీలు కాగా, అందులో 411.43 టీఎంసీల నీరు అందుబాటులో ఉంది. అంటే మొత్తం సామర్థ్యంలో 51.9 శాతం నీరు నిల్వ ఉంది. గత ఏడాది ఇదే సమయానికి 381.31 టీఎంసీల నీరు ఉండగా, ఈ ఏడాది 30.12 టీఎంసీలు అధికంగా నమోదైంది. అయితే ఈ నిల్వలు భవిష్యత్తులో నీటి కొరత ముప్పు నుంచి తప్పించలేవని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
జలాశయాల్లో ఉన్న మొత్తం నీటిని వినియోగానికి అందుబాటులో ఉన్న నీరుగా పరిగణించడం సాధ్యం కాదు. తాగునీటి అవసరాలు, సాగునీటి విడుదల, విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవసరాలు ఉన్న చోట వాటి ప్రాధాన్యం, జలాశయాల కనీస నిర్వహణ స్థాయిలు, ఇతర ప్రాంతాలకు నీటి పంపిణీ వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. దీంతో నీటిని ఎక్కడ, ఎంత, ఏ అవసరానికి వినియోగించాలన్న దానిపై ముందుగానే స్పష్టమైన ప్రణాళిక అవసరం. ప్రస్తుత నిల్వలను చూసి నిర్లక్ష్యం వహించినా, ఎల్‌నినో పేరుతో అనవసర భయాందోళనలు సృష్టించినా ప్రయోజనం ఉండదు. వాస్తవ పరిస్థితులను నిరంతరం అంచనా వేస్తూ సమతుల్యంగా వ్యవహరించడమే సరైన మార్గమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
నిర్వహణే కీలకం..
రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో బోర్లు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో చెరువులు, ప్రాజెక్టుల కాలువలు సాగుకు ఆధారంగా ఉన్నాయి. జలాశయాల నుంచి నీరు అందే ఆయకట్టు ప్రాంతాలకు కొంత భరోసా ఉన్నా, చివరి ఆయకట్టులోని రైతులకు నీరు సకాలంలో అందుతుందా అన్నది కీలకం. ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలు ఉన్నప్పటికీ పంపిణీ వ్యవస్థ సక్రమంగా పనిచేయకపోతే రైతులకు ఆశించిన ప్రయోజనం అందదు. కాలువల మరమ్మతులు, తూముల నిర్వహణ, నీటి విడుదల షెడ్యూల్, చివరి ఆయకట్టు వరకు నీరు చేరేలా పర్యవేక్షణ వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. ఎక్కడ ఎంత నీరు అవసరమవుతుంది? ఎక్కడ ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు చేయాలి? ఏ పంటలకు ఎంత నీటిని కేటాయించాలి? అన్న అంశాలపై ముందుగానే అంచనాలు సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
వ్యవసాయ శాఖ, నీటిపారుదల శాఖ, భూగర్భజల శాఖలు సమన్వయంతో పనిచేస్తేనే రైతులకు కొంత భరోసా కల్పించగలుగుతారు. పంటల పరిస్థితిని గ్రామస్థాయిలో పరిశీలిస్తూ అవసరమైన చోట సాంకేతిక సలహాలు అందించాలి. నీటి లభ్యత తగ్గిన పరిస్థితుల్లో తాగునీటి సరఫరా అత్యంత కీలక అంశంగా మారుతుంది. పట్టణాల్లో పెరుగుతున్న జనాభా, గ్రామాల్లోని గృహావసరాలు, పరిశ్రమల అవసరాలు, వ్యవసాయ రంగానికి కావాల్సిన నీరు.. వీటన్నింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించడం ప్రభుత్వానికి సవాల్‌గా మారవచ్చు.
ముఖ్యంగా చెరువులు, బావులు, బోర్లపై ఆధారపడే గ్రామాల్లో నీటి మట్టాలు తగ్గితే ప్రజలకు ఇబ్బందులు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. అలాంటి పరిస్థితులు తలెత్తకముందే జిల్లాలవారీగా తాగునీటి అవసరాలను అంచనా వేయాలి. నీటి వనరుల సామర్థ్యాన్ని పరిశీలించాలి. అవసరమైన చోట ప్రత్యామ్నాయ వనరులను గుర్తించాలి. నీటి ట్యాంకర్లు అవసరమయ్యే ప్రాంతాలను ముందుగానే గుర్తించి ఏర్పాట్లు చేయాలి.
ప్రభుత్వానికి ముందస్తు పరీక్ష..
వాతావరణ అనిశ్చితి నేపథ్యంలో సంక్షోభం వచ్చిన తర్వాత కంటే, సంక్షోభం రాకుండా ముందస్తు ఏర్పాట్లు చేయడమే ప్రభుత్వానికి అసలు పరీక్షగా మారుతుంది. జిల్లాలవారీగా నీటి లభ్యత, సాగునీటి డిమాండ్, తాగునీటి అవసరాలు, భూగర్భజలాల పరిస్థితి, చెరువుల నిల్వలను సమగ్రంగా సమీక్షించాలి. వివిధ శాఖల మధ్య సమన్వయంతో కార్యాచరణ రూపొందించి, పరిస్థితులను బట్టి దానిని ఎప్పటికప్పుడు సవరించాలి. వాతావరణ శాఖ నుంచి వచ్చే తాజా అంచనాలను రైతులకు అందుబాటులో ఉంచాలి.
వర్షపాతం తగ్గే సూచనలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ శాఖ ముందుగానే అప్రమత్తం కావాలి. నీటి నిల్వలు వేగంగా తగ్గుతున్న జలాశయాలను గుర్తించి వినియోగంపై పర్యవేక్షణ పెంచాలి. తాగునీటి సరఫరాకు అంతరాయం కలగకుండా ప్రత్యామ్నాయ ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలి. అవసరమైన చోట మరమ్మతులు, నీటి పంపిణీ వ్యవస్థల మెరుగుదలకు నిధులు కేటాయించాలి. ప్రభుత్వం తీసుకునే నిర్ణయాలు కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా క్షేత్రస్థాయిలో అమలవుతున్నాయా లేదా అన్నది కూడా పరిశీలించాలి. గ్రామాలు, మండలాల స్థాయిలో నీటి సమస్యలపై సమాచారం సేకరించి, తక్షణ పరిష్కారాలు అందించే వ్యవస్థ ఉండాలి.
ముందస్తు అంచనాలు, సమర్థవంతమైన నిర్వహణ, నిరంతర పర్యవేక్షణ ఉంటేనే నీటి కొరత ప్రభావాన్ని కొంతమేర తగ్గించవచ్చు. నీటి భద్రతలో ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా ముఖ్యమే. గృహాల్లో నీటి వృథాను అరికట్టడం, వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం, భవనాల్లో వర్షపు నీటి సంరక్షణ వ్యవస్థలను సక్రమంగా నిర్వహించడం, చెరువులుకుంటలను కాపాడటం వంటి చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. రైతులు కూడా తమ భూముల స్వభావం, నీటి లభ్యతను బట్టి సాగు పద్ధతుల్లో అవసరమైన మార్పులు చేసుకోవాలి. తక్కువ నీటితో పండించే పంటలు, సూక్ష్మ సేద్య పద్ధతులపై అందుబాటులో ఉన్న సాంకేతిక సలహాలను వినియోగించుకోవాలి. జలాశయాల్లో ఇప్పుడున్న నీటి నిల్వలే రాబోయే నెలల్లో.. అన్ని అవసరాలనూ తీరుస్తాయనే నమ్మకం లేదు.
