చట్టాలకే సవాలుగా లైంగిక నేరాలు

మహిళలు, బాలికల భద్రతపై దేశవ్యాప్తంగా ఆందోళన కొనసాగుతున్న వేళ.. కఠి నమైన చట్టాలు, ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు, వేగవంతమైన విచారణకు చర్యలు ఉన్నప్పటికీ లైంగిక నేరాలు పూర్తిగా తగ్గడం లేదు. ముఖ్యంగా చిన్నారులపై వేధింపులు, ఆన్‌లైన్ మోసాలు, పరిచయాల ముసుగులో జరిగే నేరాలు, సోషల్ మీడియా ద్వారా బ్లాక్‌మెయిల్ వంటి కొత్త ప్రమాదాలు భద్రతా వ్యవస్థకు సవాలుగా మారుతున్నా యి. చిన్నారులను లైంగిక నేరాల నుంచి రక్షించేందుకు పోక్సో చట్టం  రూ పొందింది.

18 ఏళ్లలోపు వారిని చిన్నారులుగా పరిగణిస్తూ లైంగిక దాడులు, వేధిం పులు, పిల్లలను అశ్లీల కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించడం వంటి నేరాలకు ప్రత్యేక నిబంధనలు కల్పించింది. ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు, బాలల అనుకూల విధానాలు, తప్పనిసరి ఫిర్యాదు వంటి అంశాలకు చట్టం ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. 2019లో ఈ చట్టానికి మరింత కఠినత తీసుకురావడానికి సవరణలు జరిగాయి. అయినా చట్టం నేరాలను పూర్తిగా అడ్డుకోలేదనే వాస్తవా న్ని సమాజం గుర్తించాలి. కఠినమైన శిక్ష నేరం జరిగిన తర్వాత వస్తుంది.. సమర్థమైన నిరోధక వ్యవస్థ నేరం జరగకముందే జరగాలి. బాధితులను అప్పుడే కాపాడగలగాలి. 

కేసుల పెండింగ్.. కోర్టుల్లో న్యాయానికి సవాల్

న్యాయం ఆలస్యమైతే బాధిత కుటుంబాలపై మానసిక, ఆర్థిక భారం పెరుగు తుంది. ప్రత్యేక న్యాయస్థానాలు, ఫాస్ట్ట్రాక్ విధానాలు ఉన్నా దర్యాప్తు ఆలస్యం, ఫోరెన్సిక్ నివేదికల్లో జాప్యం, సాక్షుల సమస్య లు, కోర్టుల్లో ఖాళీలు వంటి అంశాలు విచారణ వేగాన్ని ప్రభావితం చేయగలవు. కాబట్టి కేసుల సంఖ్యను మాత్రమే కాకుం డా దర్యాప్తు నుంచి తీర్పు వరకు ప్రతి దశ లో సమయపాలనను కొలవాల్సిన అవసరం ఉంది.

బాధితులకు న్యాయం అంటే కేవలం తీర్పు రావడం కాదు. ఫిర్యాదు చేసిన నాటి నుంచి వైద్యసహాయం, న్యా య సహాయం, సాక్షి రక్షణ, మానసిక సహా యం, కేసు పురోగతిపై సమాచారం వంటి అన్ని దశల్లో బాధిత కుటుంబానికి వ్యవస్థ అండగా నిలవాలి. న్యాయవ్యవస్థపై నమ్మ కం పెరగాలంటే వేగం, పారదర్శకత, బాధితుల గౌరవం మూడు సమానంగా ఉండాలి.

డిజిటల్ ప్రపంచం.. కొత్త ప్రమాదాలూ..

నేటితరం చేతిలో స్మార్ట్‌ఫోన్ ఉంది. అదే సమయంలో అపరిచితులతో ఆన్‌లై న్ పరిచయాలు, నకిలీ ఖాతాలు, ప్రైవేట్ ఫొటోల దుర్వినియోగం, సైబర్ బ్లాక్‌మెయిల్, ఆన్‌లైన్ గ్రూమింగ్, డీప్ ఫేక్ కం టెంట్ వంటి ప్రమాదాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. ఇంటర్నెట్లో కనిపించే ప్రతి వ్యక్తి నిజమైన వ్యక్తి కాదనే విషయాన్ని పిల్లలు, తల్లిదండ్రులు గుర్తించాలి. ఒక ఫొటో లేదా వీడియో ఒకసారి బయటకు వెళితే దాని వ్యాప్తిని నియంత్రించడం కష్టం.

అందుకే అనుమానాస్పద సందేశాలు, బెదిరింపులు, అభ్యంతరకర కంటెంట్ వచ్చినప్పు డు వాటిని తొలగించే ముందు అవసరమైన స్క్రీన్‌షాట్లు, లింకులు, ఖాతా వివరా లు వంటి ఆధారాలను భద్రపరచడం, ఆ తర్వాత సంబంధిత ప్లాట్‌ఫాంలో రిపోర్ట్ చేయడం, అవసరమైతే పోలీసులకు లేదా సైబర్ క్రైమ్ విభాగానికి ఫిర్యాదు చేయడం ముఖ్యం.

నేటి తరానికి ఐదు డిజిటల్ సూత్రాలు

౧. అపరిచితులతో వ్యక్తిగత వివరాలు పంచుకోవద్దు. ౨. పాస్‌వర్డ్‌లు, ఓటీపీలు, ప్రైవేట్ ఫొటోలు ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు. ౩. అనుమానాస్పద ఖాతాలను బ్లాక్ చేసి రిపోర్ట్ చేయాలి. ౪. బెదిరింపులకు భయపడి డబ్బులు పంపకూడదు. ౫. ఏదై నా అసౌకర్యం లేదా వేధింపు ఎదురైతే వెంటనే నమ్మకమైన పెద్దవారికి చెప్పాలి. ముఖ్యంగా ఒక విషయం.. ఎవరికి చెప్పొ ద్దు అనే భయాన్ని పిల్లల మనసులో నుం చి తొలగించాలి. తప్పు జరిగినప్పుడు మౌనం నేరస్థుడికి బలం ఇస్తుంది. మాట్లాడటం, సహాయం కోరటం, ఆధారాలను భద్రపరచటం, సరైన అధికార వ్యవస్థను ఆశ్రయించటం.. ఇవే డిజిటల్ యుగంలో భద్రతకు తొలి అడుగులు.

తల్లిదండ్రులూ మారాలి..

పిల్లల చేతిలో ఫోన్ పెట్టి బాధ్యత ముగిసిందనుకోవడం ప్రమాదకరం. వారు ఎవ రితో మాట్లాడుతున్నారు, ఎలాంటి కంటెం ట్ చూస్తున్నారు, ఏదైనా అసౌకర్యం ఎదురవుతోందా అనే విషయాలపై పర్యవేక్షణ అవసరం. ప్రతి విషయానికీ మందలింపు, అనుమానం, శిక్ష అనే విధా నం ఉంటే పిల్లలు సమస్యలను దాచిపెట్టే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఇంట్లో జరిగే సంభాషణలు కేవలం చదువు, మా ర్కులు, ఫోన్ వినియోగం చుట్టూ కాకుం డా వ్యక్తిగత భద్రత, మంచిచెడు స్పర్శ, ఆన్లైన్ ప్రమాదాలు, అనుమానాస్పద ప్రవర్తన వంటి అంశాలపై కూడా ఉండాలి.

పాఠశాలల బాధ్యత కూడా..

పిల్లల భద్రత తల్లిదండ్రులదే కాదు. పాఠశాలలు, కళాశాలలు కూడా స్పష్టమైన భద్రతా విధానాలు కలిగి ఉండాలి. సిబ్బం ది నియామకాల్లో తగిన నేపథ్య పరిశీలన, ఫిర్యాదు వ్యవస్థ, అత్యవసర సంప్రదింపు నంబర్లు, అవసరమైన చోట్ల సీసీటీవీ, విద్యార్థులకు భద్రతా అవగాహన వంటి చర్యలు నిరంతరం అమలులో ఉండాలి. ఎలాంటి ఫిర్యాదులైనా తేలికగా తీసుకోవడం మరింత ప్రమాదకరం. పాఠశాల పేరు పోతుందనే ఆలోచనలకు చోటు ఉం డకూడదు. సంస్థ ప్రతిష్ఠ కంటే ఒక చిన్నారి భద్రతే ముఖ్యం.

బాధితురాలినే ప్రశ్నించే సంస్కృతి మారాలి..

లైంగిక నేరం జరిగినప్పుడు ఆమె అక్కడికి ఎందుకు వెళ్లింది? దుస్తులు ఎలా ఉన్నాయి? రాత్రి ఎందుకు బయటకు వచ్చింది? అనే ప్రశ్నలు వేయడం సమాజంలోని తీవ్రమైన సమస్య. నేరానికి బా ధ్యత నేరం చేసిన వ్యక్తిదే. బాధితురాలిపై నింద మోపడం ఆమెకు జరిగిన అన్యాయాన్ని మరింత పెంచుతుంది. బాధితురాలు లేదా చిన్నారి ఫిర్యాదు చేసినప్పు డు మొదట కావాల్సింది భద్రత, వైద్యం, న్యాయ సహాయం, మానసిక అండ. ఆమె మాట వినే విధానం కూడా సున్నితంగా ఉండాలి. సమాజం బాధితురాలిని ఒంటరిగా చేయకుండా.. నేరస్థుడిపై చట్టపరమై న చర్య కోసం వ్యవస్థకు సహకరించాలి.

మహిళా భద్రత అంటే పోలీస్ బందోబస్తు మాత్రమే కాదు

మహిళల భద్రతను కేవలం పోలీసుల బాధ్యతగా చూడటం సరైన విధానం కాదు. సురక్షితమైన ప్రజా రవాణా, వీధిదీపాలు, సీసీ టీవీ పర్యవేక్షణ, అత్యవసర స్పందన వ్యవస్థ, సైబర్ భద్రత, వేగవంతమైన దర్యాప్తు, బాధితులకు న్యాయవైద్య సహాయం.. ఇవన్నీ కలిసే సమగ్ర భద్రతా వ్యవస్థ ఏర్పడుతుంది. భద్రత అనేది ఒక రోజు కార్యక్రమం కాదు.. నిరంతర బాధ్యత.

ఇక చట్టంలో ఏ మార్పులు అవసరం?

కొత్త చట్టాలు తీసుకురావడం కంటే ఉన్న చట్టాలను సమర్థంగా అమలు చేయడంపై దృష్టి పెట్టాలి. పిల్లలను లక్ష్యంగా చేసుకునే సైబర్ నేరాలపై దర్యాప్తు సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయాలి. కేసుల పురో గతిని పర్యవేక్షించే వ్యవస్థలకు మరింత ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. చట్టం కఠినంగా ఉండటంతోపాటు దాని అమలు కచ్చితంగా, వేగంగా, బాధితులకు అనుకూలంగా ఉండాలి.

చట్టం చివరి కవచం.. నిరోధమే మొదటి రక్షణ

సమాజం తరచుగా ఎంతమందికి శిక్ష పడింది? అని అడుగుతుంది. ఇకపై దానితోపాటు నేరాలు జరగకముందే ఎన్ని అడ్డుకున్నాం? అనే ప్రశ్న కూడా అడగాలి. పాఠశాలలో అవగాహన, ఇంట్లో సంభాషణ, సమాజంలో బాధ్యత, ఆన్‌లైన్‌లో అప్రమత్తత, పోలీస్ వ్యవస్థలో వేగం.. ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే నిరోధక వ్యవస్థ బలపడుతుంది. చిన్నారికి ప్రమాదం జరిగిన తర్వాత స్పందించే వ్యవస్థ ఎంత ముఖ్య మో.. ప్రమాదం రాకముందే గుర్తించే వ్యవస్థ అంతకంటే కీలకం. ఇక్కడ చట్టం కంటే ముందు రక్షణ గోడగా కుటుంబం నిలవాలి. తర్వాత విద్యా సంస్థ, అనంతరం సమాజం, ఆ తర్వాతే చట్టం పోలీసు వ్యవ స్థ బలంగా ఉండాలి.

నేటి తరానికి సందేశం

డిజిటల్ ప్రపంచం నుంచి పూర్తిగా దూ రంగా ఉండటం పరిష్కారం కాదు. దాన్ని తెలివిగా, బాధ్యతగా, అప్రమత్తంగా ఉపయోగించడం అవసరం. ఏదైనా అనుమా నాస్పద పరిచయం, బెదిరింపు, వేధింపు, అసభ్య సందేశం లేదా ఒత్తిడి ఎదురైతే మౌనం వహించకుండా వెంటనే నమ్మకమైన వ్యక్తికి చెప్పాలి. మహిళా భద్రత ఒక ప్రభుత్వ శాఖ పని కాదు.. అది కుటుంబం నుంచి సమాజం వరకు ప్రతి ఒక్కరి సా మూహిక బాధ్యత. కఠినమైన చట్టాలు అవసరం..

వేగవంతమైన న్యాయం అవసరం.. కానీ వాటికంటే ముందుగా నేరాన్ని అడ్డుకునే సంస్కృతి అవసరం. ఒక చిన్నారి భ యపడకుండా మాట్లాడగలిగిన రోజు.. ఒక మహిళ రక్షణ కోసం వెనక్కి తిరిగి చూడాల్సిన అవసరం లేని రోజు.. అదే నిజమైన భద్రతకు కొలమానం.

 వ్యాసకర్త : జాతీయ బీసీదళ్ అధ్యక్షుడు, హైకోర్టు అడ్వొకేట్ 9959912341