ప్రకృతికి పట్టాభిషేకం!
- ప్రకృతికి పట్టాభిషేకం!
- పూల తేరులతో పుడమి పులకింత
- అక్కాచెల్లెళ్ల ఆత్మగౌరవపు వేడుక
- తెలంగాణ సంప్రదాయానికి ప్రతీక
- బతుకమ్మ సంబరం..
- సంస్కృతికి ప్రతిబింబం
పొద్దుపొద్దున్నే.. పల్లె ముంగురులపై మంచుబిందువులు ముత్యాల్లా మెరుస్తుంటే.. పొలాల గట్లపై రంగురంగుల పూలు చిరునవ్వులు చిందిస్తుంటే.. ఆ పూల పరిమళాలు గాలిలో కలుస్తుంటే.. తెలంగాణ నేల(Telangana soil) మరోసారి పూల పండుగకు ముస్తాబైంది. ఆడపడుచుల చేతుల్లో పూలు ఒక్కొక్కటిగా పేర్చుకుంటూ ప్రకృతి సౌందర్యం(Natural beauty) రూపుదిద్దుకుంటోంది. అది కేవలం పూల కుప్ప కాదు.. తరతరాల సంస్కృతికి ప్రతిరూపం. అది కేవలం పండుగ కాదు.. తెలంగాణ ఆడబిడ్డల ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక. అదే మన బతుకమ్మ!
ఆటాపాట.. అలరించే కోలాటాల వేడుక
తెలంగాణ వ్యాప్తంగా అక్టోబర్ 10 నుంచి 18 వరకు తొమ్మిది రోజులపాటు బతుకమ్మ ఉత్సవాలు జరగనున్నాయి. 18వ తేదీన హైదరాబాద్ ట్యాంక్‌బండ్ వేదికగా సద్దుల బతుకమ్మ వేడుకలకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. పల్లె నుంచి పట్టణం వరకు పూల సింగిడిలా తెలంగాణను అలంకరించే ఈ సంబరం.. ప్రకృతిని ఆరాధించే మన జీవనతత్వాన్ని మరోసారి ప్రపంచానికి చాటనుంది. ఆటాపాట.. అతివల కోలాటాల నడుమ తెలంగాణ ఓలలాడనుంది.
ప్రకృతికి పట్టాభిషేకం!
బతుకమ్మను పేర్చడం ఒక కళ. ఒక్కో పువ్వును జాగ్రత్తగా ఎంచుకుని, రంగుల పొరలుగా అందంగా అమర్చి, మధ్యలో గౌరమ్మను నిలిపి అలంకరించే తీరు ప్రకృతి ఒడిలోనే పుట్టిన చిత్రకళను తలపిస్తుంది. పసుపు వర్ణపు తంగేడు.. తెల్లని గునుగు.. ఎర్రని బంతి.. చామంతుల అందాలు.. ఒక్కొక్కటి ఒక్కో రంగు, ఒక్కొక్కటి ఒక్కో పరిమళం. అన్నీ కలిసినప్పుడు బతుకమ్మ ఒక పూల గోపురంలా విరాజిల్లుతుంది.
ఆ పూల గోపురంలో మనకు కనిపించేది అందమే కాదు.. ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న విడదీయలేని బంధం. అడవులు, పొలాలు, చెరువులు, గుట్టలు ఇచ్చిన కానుకలను సంతోషంగా స్వీకరించి, వాటిని పూజగా మార్చుకున్న పల్లె జీవన సంస్కృతి. ప్రకృతి మనకు జీవనాధారం మాత్రమే కాదు.. ఆనందాన్ని పంచే అమ్మ ఒడి కూడా అని బతుకమ్మ చాటిచెబుతుంది. వేకువజామున పూలు సేకరించే మహిళల సందడి.. ఇంటి ముంగిట బతుకమ్మను పేర్చే ఆత్మీయత.. సాయంత్రం ఆడపడుచులంతా ఒకచోట చేరి పాటలు పాడుతూ వలయాకారంలో ఆడే ఆటలు.. ఇవన్నీ కలిసి తెలంగాణ పల్లె జీవనానికి ఒక ప్రత్యేకమైన అందాన్ని అద్దుతాయి. పూల పరిమళాల మధ్య వినిపించే జానపద గీతాలు మనసుకు హాయినిస్తాయి. బతుకమ్మ చుట్టూ తిరిగే ప్రతి అడుగులోనూ ఒక లయ.. ప్రతి పాటలోనూ ఒక జ్ఞాపకం.. ప్రతి చిరునవ్వులోనూ ఒక అనుబంధం దాగి ఉంటాయి.
అక్కాచెల్లెళ్ల ఆనందం రెట్టింపు..
బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. బంగారు బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. అంటూ మహిళలు గొంతెత్తి పాడుతుంటే ఆ స్వరాల్లో తరతరాల జ్ఞాపకాలు మేల్కొంటాయి. అమ్మమ్మలు నేర్పిన పాటలు.. తల్లుల నుంచి కూతుళ్లకు అందిన సంప్రదాయాలు.. పెళ్లయి అత్తవారింటికి వెళ్లిన ఆడబిడ్డలు పండుగకు పుట్టింటికి చేరే ఆత్మీయ క్షణాలు.. అన్నీ బతుకమ్మలోనే ఒదిగిపోతాయి. పండుగ అంటే కొత్త బట్టలు, పిండి వంటలు మాత్రమే కాదు.
దూరమైన మనుషులను దగ్గర చేసే అవకాశం. మనసులోని దిగులును మరిపించే సందర్భం. కుటుంబ బంధాలను బలపరిచే వేడుక. బతుకమ్మలో ఈ అనుబంధాలన్నీ పూలదండల్లా ఒకదానికొకటి అల్లుకుపోతాయి. గ్రామాల్లో మహిళలు తమ తమ ఇళ్లలో బతుకమ్మలను పేర్చి ఒకచోట చేరతారు. నగరాల్లో అపార్ట్మెంట్లు, కాలనీలు, బస్తీలు కూడా పూల సందడితో కళకళలాడతాయి. వయసుతో సంబంధం లేకుండా చిన్నారుల నుంచి వృద్ధుల వరకు అందరూ ఈ వేడుకలో భాగస్వాములవుతారు. ఒకరి బతుకమ్మను మరొకరు మెచ్చుకుంటూ, పాటలు పాడుతూ, నవ్వులు పంచుకుంటూ సాగించే ఈ సంబరం సమాజంలో ఐక్యతను పెంచుతుంది.
తెలంగాణ అస్తిత్వానికి పూల కిరీటం!
తెలంగాణ ఉద్యమ కాలంలో బతుకమ్మ సాంస్కృతిక గుర్తింపునకు, ప్రజల ఐక్యతకు ప్రతీకగా మరింత విస్తృతంగా ముందుకొచ్చింది. పూలను పేర్చినట్టే భిన్న ప్రాంతాలు, భిన్న వర్గాలు, భిన్న జీవన అనుభవాలున్న ప్రజలను ఒక భావోద్వేగపు దారంతో కలిపే శక్తి ఈ పండుగకు ఉంది. బతుకమ్మ మన సంస్కృతిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తుంది. తెలంగాణ ప్రత్యేకతను చాటుతుంది. మహిళల సృజనాత్మకతకు వేదికగా నిలుస్తుంది.
ముఖ్యంగా ప్రకృతిలో సహజంగా లభించే పూలకు ప్రాధాన్యమివ్వడం ద్వారా మన చుట్టూ ఉన్న జీవవైవిధ్యాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. అయితే ఈ సంస్కృతి పండుగ రోజులకు మాత్రమే పరిమితం కాకూడదు. బతుకమ్మలో ఉపయోగించే తంగేడు, గునుగు వంటి స్థానిక పూల మొక్కలు పెరిగే వాతావరణాన్ని కాపాడాలి. చెరువులు, కుంటలు, పచ్చని ప్రదేశాలు కనుమరుగుకాకుండా చూడాలి. పూలను సేకరించే క్రమంలో మొక్కలను ధ్వంసం చేయకుండా జాగ్రత్తపడాలి. ప్రకృతిని పూజించే పండుగను జరుపుకుంటూనే ప్రకృతిని కాపాడటం మన బాధ్యత.
గంగమ్మ ఒడికి చేరవేత..
బతుకమ్మ ఉత్సవాల చివరి ఘట్టమైన సద్దుల బతుకమ్మలో పూలను నీటిలో నిమజ్జనం చేయడం సంప్రదాయం. చెరువులు, కుంటలతో తెలంగాణ ప్రజలకు ఉన్న అనుబంధాన్ని ఈ ఆచారం గుర్తుచేస్తుంది. అయితే నేటి పరిస్థితుల్లో చెరువుల సంరక్షణ, నీటి నాణ్యత, పరిశుభ్రతపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం. సహజ పూలతో బతుకమ్మలను పేర్చడం, ప్లాస్టిక్ అలంకరణలను నివారించడం, నిమజ్జనం తరువాత పూల వ్యర్థాలను తొలగించడం, నీటి వనరులు కలుషితం కాకుండా చూడటం ద్వారా పండుగను మరింత పర్యావరణహితంగా నిర్వహించవచ్చు.
పండుగ ముగిసిన తరువాత కూడా చెరువులు పరిశుభ్రంగా ఉండేలా అధికారులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, ప్రజలు కలిసి పనిచేయాలి. బతుకమ్మకు జీవం పూలలో ఉంటే.. ఆ పూలకు జీవం ప్రకృతిలో ఉంది. ప్రకృతి బాగుంటేనే పూలు పూస్తాయి. చెరువులు, నేల, నీరు, మొక్కలు ఆరోగ్యంగా ఉంటేనే మన సంప్రదాయాలు తరతరాలకు అందుతాయి. అందుకే బతుకమ్మను ఆరాధించడం అంటే ప్రకృతిని కాపాడే సంకల్పం తీసుకోవడమే.
ప్రజల భద్రత కూడా ముఖ్యం!
హైదరాబాద్ ట్యాంక్‌బండ్‌తో పాటు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రధాన కూడళ్లు, చెరువుల వద్ద పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు పాల్గొనే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ట్రాఫిక్ నియంత్రణ, తాగునీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం, మహిళల భద్రత, అత్యవసర వైద్య సేవలు, తగినంత వెలుతురు, రద్దీ నిర్వహణపై అధికారులు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాలి. పిల్లలు, వృద్ధులు, దివ్యాంగులకు సౌకర్యవంతమైన ఏర్పాట్లు చేయాలి.
నిమజ్జన ప్రాంతాల్లో ప్రమాదాలు జరగకుండా బారికేడ్లు, హెచ్చరిక బోర్డులు, రక్షణ సిబ్బందిని అందుబాటులో ఉంచాలి. ప్రజలు కూడా సూచనలను పాటిస్తూ, పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుతూ వేడుకల్లో పాల్గొనాలి. సంబరాల వైభవం ఎంత ముఖ్యమో, వాటిలో పాల్గొనే ప్రతి ఒక్కరి భద్రత అంతే ముఖ్యం.
పూల పరిమళంలో బతుకు పాట..
బతుకమ్మ పండుగలో పూలు వాడిపోవచ్చు.. పాటలు ముగియవచ్చు.. సంబరాలు ముగిసి మహిళలు ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లవచ్చు. కానీ ఆ పూల పరిమళం మనసుల్లో మిగిల్చే జ్ఞాపకాలు అంత త్వరగా మాయమవ్వవు. బతుకమ్మ చుట్టూ కలిసిన మనుషుల అనుబంధం, పల్లె పాటల మాధుర్యం, ప్రకృతి అందాలపై పెరిగే ప్రేమ మన జీవితాల్లో కొనసాగుతూనే ఉంటాయి. ఒక్కో పువ్వును పేర్చి బతుకమ్మను నిర్మించినట్టే.. ఒక్కో మనసును కలిపి సమాజాన్ని నిర్మించాలనే సందేశం ఈ పండుగలో ఉంది.
రంగులు వేరైనా పూలన్నీ ఒకే బతుకమ్మలో అందంగా ఒదిగినట్టే.. భిన్నత్వంలో ఏకత్వంతో తెలంగాణ సమాజం ముందుకు సాగాలనే ఆకాంక్ష ఇందులో దాగి ఉంది. ఈ ఉదయం పూల పరిమళాలతో మేల్కొనే తెలంగాణకు బతుకమ్మ ఒక అందమైన ఆహ్వానం. పల్లె గడప నుంచి నగర వీధుల వరకు పూల రంగులు విరబూయాలి. ఆడపడుచుల గొంతుల్లో జానపద గీతాలు మార్మోగాలి. చెరువుల ఒడిలో ప్రకృతి సోయగం ప్రతిఫలించాలి.
ప్రతి ఇంటా ఆనందం వెల్లివిరియాలి. ప్రతి మనసులో ఆత్మీయత పూయాలి. పూలను పేర్చి బతుకమ్మను నిలబెట్టడం ఒక సంప్రదాయం.. ప్రకృతిని కాపాడటం మన బాధ్యత.. మహిళల గౌరవాన్ని నిలబెట్టడం సమాజ ధర్మం. ఈ మూడింటినీ మనసారా ఆచరించినప్పుడే బతుకమ్మ పండుగకు నిజమైన సార్థకత. పూల పరిమళాలతో తెలంగాణ నేల పరవశించాలి.. పాటల పల్లవులతో పల్లెలు పులకించాలి.. ఆడపడుచుల చిరునవ్వులతో ప్రతి ఇల్లు వెలిగిపోవాలి.. బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. తెలంగాణ సంస్కృతి చిరకాలం వర్ధిల్లాలో!
కాలగిరి శ్రీనివాస్‌రెడ్డి, సీనియర్ జర్నలిస్ట్, సెల్: 9010128884)
