శాఖ నుంచి శిఖరం దాకా! మోదీ @25

భారత రాజకీయ చరిత్రలో(Political History of India) అధికార పీఠాలకే పరిమితం కాకుండా, వాటికి అతీతంగా తమ ప్రస్థానాన్ని కొనసాగించిన ప్రముఖులు కొందరే ఉన్నారు. సంస్థాగత కృషి, సిద్ధాంత నిబద్ధత, ప్రజాసేవ, దేశ నిర్మాణం పట్ల తమకున్న దృక్పథంతో వారు రాజకీయ అస్తిత్వాన్ని నిర్మించుకున్నారు. ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని కూడా ఇదే కోణంలో పరిశీలించవచ్చు. రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ (ఆర్‌ఎస్‌ఎస్)(Rashtriya Swayamsevak Sangh) శాఖ ద్వారా ప్రజాసేవా విలువలను అలవర్చుకున్న మోదీ..

భారతీయ జనతా పార్టీలో(Bharatiya Janata Party) సంస్థాగత బాధ్యతలను సమర్థంగా పోషించి తనకంటూ ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. క్రమంగా గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా రాష్ట్రానికి నాయకత్వం వహించి, అనంతరం భారత ప్రధానమంత్రిగా జాతీయ రాజకీయాల్లో కీలక స్థానం దక్కించుకోవడం.. అత్యున్నత రాజకీయ ప్రస్థానానికి నిదర్శనం.  2001 అక్టోబర్ 7న నరేంద్రమోదీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

2026 అక్టోబర్ నాటికి ఆయన ప్రభుత్వ అధినేతగా 25 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుంటున్నారు. ఈ కాలంలో ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం, దేశ పురోగతిని ముందుకు తీసుకెళ్లడం లక్ష్యంగా ఆయన నిరంతరం పనిచేస్తూ వచ్చారు.అయితే, నరేంద్ర మోదీ కథ 2001లో ప్రారంభం కాలేదు. ఈ సుదీర్ఘ ప్రస్థానం వెనుక దశాబ్దాల సంస్థాగత అనుభవం, క్రమశిక్షణ, సిద్ధాంతపరమైన శిక్షణ ఉన్నాయి.

స్వయంసేవకుడి నుంచి దేశ సేవకుడి వరకు

నరేంద్ర మోదీ ప్రజాజీవితం రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్‌తో విడదీయలేని బంధాన్ని కలిగి ఉంది. ఆయన సంస్థాగత ప్రస్థానం అహ్మదాబాద్‌లో ప్రారంభమైంది. అనంతరం ప్రచారక్‌గా వివిధ బాధ్యతలను స్వీకరించారు. మోదీ వ్యక్తిత్వం వెనుక ఉన్న నేపథ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ స్వయంసేవకుడిగా ఆయన పోషించిన పాత్రను కూడా అర్థం చేసుకోవాలి.

స్వయంసేవకుడి జీవన విధానం సంస్థాగత క్రమశిక్షణ, దేశం పట్ల నిబద్ధత, అంకితభావం, సమాజంతో నిరంతర సంబంధాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆయన భారతీయ జనతా పార్టీ సంస్థాగత కార్యకలాపాల్లో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు. వివిధ స్థాయిల్లో బాధ్యతలు స్వీకరిస్తూ క్రమంగా జాతీయ రాజకీయాల్లో ఎదిగారు. ఈ విధంగా చూస్తే, నరేంద్ర మోదీ రాజకీయ ప్రస్థానానికి సంస్థాగత నిర్మాణం, కార్యకర్తలకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే రాజకీయ సంస్కృతి పునాలుగా నిలిచాయని చెప్పవచ్చు.

2001 అక్టోబర్ 7న నరేంద్ర మోదీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన సమయంలో ఆ రాష్ట్రం సంక్లిష్ట పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటుంది. 2001లో కచ్‌తో సహా గుజరాత్‌లోని అనేక ప్రాంతాలను తీవ్ర భూకంపం అతలాకుతలం చేసింది. అంతకుముందు కరువులు, తుఫానులు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలు కూడా రాష్ట్రాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. తన ప్రసంగాలు, ప్రకటనల్లో మోదీ ఈ సవాళ్లను పలుమార్లు ప్రస్తావించారు.

ఆ తర్వాత మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ, విద్యుత్ రంగం, వ్యవసాయం, పరిపాలనా సంస్కరణలు, సమగ్ర అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ గుజరాత్‌లో ఒక పాలనా నమూనాను అభివృద్ధి చేయడానికి ఆయన ప్రయత్నించారు. నరేంద్ర మోదీ 13 సంవత్సరాల పాటు గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా కొనసాగారు. ఈ కాలం ఆయన పరిపాలనా అనుభవానికి కీలకమైన పునాదిగా నిలవడమే కాకుండా, అనంతరం జాతీయ రాజకీయాల్లో ఆయన పోషించిన పాత్రను కూడా ప్రభావితం చేసింది.

సబ్‌కా సాథ్.. సబ్‌కా వికాస్ నుంచి వికసిత్ భారత్ వరకు

ప్రధానమంత్రిగా నరేంద్ర మోదీ పాలన విస్తృత స్థాయి సంక్షేమ, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలతో ముడిపడి ఉంది. జనధన్ యోజన, స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్, ఉజ్వల యోజన, ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన, ఆయుష్మాన్ భారత్, ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీ (డైరెక్ట్ బెనిఫిట్ ట్రాన్స్‌ఫర్) వంటి పథకాల ద్వారా లక్షలాది మంది లబ్ధిదారులకు ప్రయోజనాలు అందించేందుకు ప్రయత్నాలు జరిగాయి. పేదల సంక్షేమం ప్రభుత్వ ప్రధాన ప్రాధాన్యతల్లో ఒకటిగా కొనసాగింది.

గృహవసతి, పారిశుద్ధ్యం, బ్యాంకింగ్ సేవలు, వంటగ్యాస్, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఆహార భద్రత వంటి ప్రాథమిక అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పథకాలు రూపొందించారు. పేదలు, బలహీన వర్గాలకు కనీస సదుపాయాలు, ఆర్థిక అవకాశాలు కల్పించడమే ఈ కార్యక్రమాల ప్రాథమిక లక్ష్యం. సబ్‌కా సాథ్.. సబ్‌కా వికాస్ అనే రాజకీయ భావన మరింత విస్తరించి, సబ్‌కా ప్రయాస్ అనే ప్రజల సమష్టి భాగస్వామ్య భావనను చేరుకుని, చివరకు వికసిత్ భారత్ అనే విస్తృత జాతీయ లక్ష్యం దిశగా పరిణామం చెందింది.

డిజిటల్ ఇండియా.. మారుతున్న పాలనా ముఖచిత్రం

నరేంద్ర మోదీ పాలనా కాలానికి ప్రత్యేక గుర్తింపుగా నిలిచిన అంశాల్లో భారత ప్రజాజీవితంలో వేగంగా విస్తరించిన డిజిటలీకరణ ఒకటి. డిజిటల్ చెల్లింపులు, యూపీఐ, ఆధార్ ఆధారిత సేవలు, ప్రత్యక్ష ప్రయోజన బదిలీలు, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ప్రజలకు, ప్రభుత్వానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాల స్వరూపాన్ని మార్చాయి. భారత డిజిటల్ సామర్థ్యాలకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ గుర్తింపు లభించింది.

2023లో భారతదేశం జీ20 అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వహించిన సమయంలో డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్, గ్లోబల్ సౌత్ దేశాలు, సమ్మిళిత అభివృద్ధికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. ఇది కేవలం సాంకేతిక పరివర్తన మాత్రమే కాదు. పాలనను మరింత ప్రత్యక్షంగా, సమర్థవంతంగా, పౌరుల అవసరాలకు అనుగుణంగా మార్చాలనే విస్తృత ప్రయత్నంతో ఇది ముడిపడి ఉంది.

నిర్ణయాత్మక నిర్ణయాలతో నాయకత్వం

నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రిగా భారత రాజకీయాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థపై విస్తృత ప్రభావం చూపిన పలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. 2016లో పెద్ద నోట్ల రద్దు, 2017లో వస్తు సేవల పన్ను (జీఎస్టీ) అమలు, 2019లో జమ్మూకశ్మీర్‌కు సంబంధించిన రాజ్యాంగ మార్పులు, పౌరసత్వ సవరణ చట్టం, దేశ రైల్వే వ్యవస్థకు సంబంధించిన మార్పులు, నేర న్యాయ చట్టాల్లో సంస్కరణలు వీటిలో ఉన్నాయి.

ఈ నిర్ణయాలకు మద్దతుతో పాటు విమర్శలు కూడా ఎదురయ్యాయి. ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో ఇది సహజం. ఏదైనా కీలక నిర్ణయానికి నిజమైన పరీక్ష దాని దీర్ఘకాలిక ప్రభావం, పౌరుల అనుభవాలు, సంస్థాగత వ్యవస్థలపై అది చూపే పరిణామాల ద్వారానే తేటతెల్లం అవుతుంది.

ప్రపంచ వేదికపై నయా భారత్..

గత దశాబ్ద కాలంలో ప్రపంచ వేదికపై భారతదేశ పాత్ర మరింత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకోవడం నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలోని ముఖ్యమైన అంశంగా నిలిచింది. క్వాడ్, జీ20, గ్లోబల్ సౌత్, అంతర్జాతీయ సౌర కూటమి వంటి వేదికలు, కార్యక్రమాల్లో భారత్ కీలక పాత్ర పోషించింది. 2023లో భారతదేశం నిర్వహించిన జీ20 అధ్యక్ష బాధ్యతలు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి. న్యూఢిల్లీలో జరిగిన జీ20 శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఆఫ్రికన్ యూనియన్‌కు శాశ్వత సభ్యత్వం కల్పించారు.

అంతర్జాతీయ వేదికపై గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల గొంతుకకు మరింత ప్రాధాన్యత కల్పించాలనే భారత దౌత్య ప్రాధాన్యతలను ఇది ప్రతిబింబించింది. ప్రపంచ వ్యవస్థలో కేవలం భాగస్వామిగా ఉండటమే కాకుండా, ప్రపంచ పరిణామాలను ప్రభావితం చేయగల బలమైన దేశంగా భారత్ ఎదగాలన్నది మోదీ విదేశాంగ విధానంలోని కీలక సందేశాల్లో ఒకటి.

లక్ష్యాన్ని మించిన ప్రస్థానం

ప్రజాజీవితంలో 25 ఏళ్లు అనేది ఏ వ్యక్తికైనా చాలా ముఖ్యమైన కాలవ్యవధి. నరేంద్ర మోదీ విషయంలో ఈ కాలం మూడు విభిన్న పాత్రలను ఆవిష్కరిస్తుంది. ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ స్వయంసేవకుడు, బీజేపీ సంస్థాగత కార్యకర్తగా ఎదిగి నాయకుడిగా మారిన వ్యక్తి.. గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా, భారత ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించిన నాయకుడు. ఈ 25 ఏళ్ల కాలంలో భారతదేశం కూడా గణనీయమైన మార్పులను చూసింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, సాంకేతికత, మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్ చెల్లింపులు, సామాజిక భద్రతా పథకాలు, విదేశాంగ విధానం, రాజకీయ ఆలోచనా విధానాల్లో పరివర్తనలు చోటుచేసుకున్నాయి. వీటిలో అనేక మార్పులను దేశం ఆయన నాయకత్వంతో ముడిపడిన విజయాలుగా పరిగణిస్తోంది.

స్వతంత్ర భారత ప్రధానమంత్రిగా నరేంద్ర మోదీ ప్రస్థానం

స్వాతంత్య్రం తర్వాత భారతదేశాన్ని అత్యంత ప్రభావితం చేసిన, పరివర్తనాత్మక పాత్ర పోషించిన ప్రధానమంత్రుల్లో నరేంద్ర మోదీకి ముఖ్యమైన స్థానం ఉందనడంలో సందేహం లేదు. ఆయన కృషిని కేవలం ఎన్నికల విజయాల ఆధారంగా మాత్రమే అంచనా వేయలేం. నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో దృఢత్వం, సంక్షేమ కార్యక్రమాల విస్తరణ, డిజిటల్ పరివర్తన, అంతర్జాతీయ దౌత్యం, దీర్ఘకాలిక జాతీయ లక్ష్యాల నిర్దేశం వంటి అంశాలతో కూడిన ప్రత్యేక పాలనా శైలిని ఆయన ప్రభుత్వం అభివృద్ధి చేసింది.

ఏ నాయకత్వం యొక్క నిజమైన కృషి అయినా అంతిమంగా కాలపరీక్షలోనే తేలుతుంది. ఆ నాయకత్వం తీసుకున్న నిర్ణయాల శాశ్వత ప్రభావం, సంస్థలపై వాటి పరిణామాలు, పౌరుల జీవితాల్లో అవి తీసుకొచ్చిన మార్పులు, భవిష్యత్ తరాలపై చూపే ప్రభావం ఆధారంగానే దాని విలువను అంచనా వేయాలి.ఈ కోణంలో చూస్తే.. నరేంద్ర మోదీ ప్రజా జీవితంలోని 25 ఏళ్ల ప్రస్థానం స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయంగా నిలుస్తుంది.

సేవ నుంచి సంకల్పం వరకు

ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ శాఖలో ప్రారంభమైన ప్రస్థానం, గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం మీదుగా ప్రయాణించి, చివరకు భారత ప్రధానమంత్రి కార్యాలయానికి చేరుకుంది. ఒక సంస్థలో కార్యకర్తగా ప్రారం భమైన యాణం దేశ నాయకుడిగా ఎదగడం, ఆ తర్వాత కీలక జాతీయ లక్ష్యాల సాధన కోసం దేశ ప్రజలకు పిలుపునిచ్చే ప్రధానమంత్రి స్థాయికి చేరుకోవడం.. ఈ ప్ర స్థానంలోని ప్రధాన సారాంశం.

ఈ 25 ఏళ్ల ప్రయాణాన్ని ఒకే వాక్యంలో చెప్పాలంటే.. ఇది అధికారం కంటే బాధ్యతకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన ప్రస్థానం. పదవి కంటే సేవకు పెద్దపీట వేసిన ప్రయాణం. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తి ప్రయాణం మాత్రమే కాదు.. ఒక భావజాల ప్రస్థానం. అలాగే ఆయన వికసిత్ భారత్‌గా అభివర్ణించే లక్ష్యాన్ని సాధించాలన్న భారతదేశ సంకల్పానికి ప్రతిబింబం.

బీజేపీ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి పార్టీ నాయకుడి నుంచి ప్రధానమంత్రి వరకు

2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలు భారత రాజకీయాల్లో నిర్ణయాత్మక మలుపుగా నిలిచాయి. నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో బీజేపీ లోక్‌సభలో పూర్తి మెజారిటీ సాధించింది. 2014 మే 26న ఆయన ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. 2019లోనూ బీజేపీ మరోసారి పూర్తి మెజారిటీని సాధించింది. 2024లో నరేంద్ర మోదీ మూడోసారి ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.

ఈ ప్రస్థానంలో ప్రత్యేకంగా గమనించాల్సిన అంశం ఏమిటంటే, ఒక సాధారణ సంస్థాగత కార్యకర్త దేశంలో అత్యున్నత ఎన్నికైన కార్యనిర్వాహక పదవికి ఎదగడం.2014 తర్వాత నరేంద్ర మోదీ తనను తాను ‘ప్రధాన సేవక్’గా అభివర్ణించుకోవడాన్ని ప్రాధాన్యంగా తీసుకున్నారు. ఆయన మద్దతుదారుల దృష్టిలో ఈ పదం ఆయన రాజకీయ శైలికి ప్రతీకగా నిలిచింది. దాని అంతరార్థం ఏమిటంటే, అధికారం అనేది ఒక ప్రత్యేక హక్కు కాదు.. అది ఒక బాధ్యత.

స్వయంసేవకుడి విలువలు.. ప్రధానమంత్రి బాధ్యత

ప్రధానమంత్రి ప్రస్థానాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, స్వయంసేవకుడిగా ఆయన సాగించిన జీవితాన్ని కూడా పరిశీలించడం అవసరం. సంఘ్ పరివార్ ఆయనకు సంస్థాగత విలువలను అందించింది. బీజేపీ కార్యకర్తగా సుదీర్ఘ అనుభవం, పరిపాలనా నాయకత్వంలో పొందిన అనుభవం.. ఈ మూడు స్థాయిలు కలిసి ఆయన రాజకీయ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దాయి. అందుకే ఆయన రాజకీయాల్లో సంస్థాగత వ్యవస్థ, పార్టీ కార్యకర్తలు, ప్రజల భాగస్వామ్యానికి ప్రత్యేక స్థానం లభించింది.

ప్రధానమంత్రి అయిన తర్వాత కూడా తాను ప్రజలకు సేవకుడిననే భావనను ఆయన తరచూ వ్యక్తం చేస్తూ వచ్చారు. 2025లో ప్రజా పరిపాలనలో 25 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా, దేశానికి సేవ చేయడం అత్యున్నత గౌరవం, బాధ్యత అని ఆయన పేర్కొన్నారు. రాజ్యాంగ విలువల మార్గదర్శకత్వంలో మరింత కష్టపడి పనిచేస్తూ.. వికసిత్ భారత్ అనే సమష్టి జాతీయ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు తన సంకల్పాన్ని పునరుద్ఘాటించారు.