భారత్‌కు సూపర్ ఎల్ నినో సవాల్

డీ జైరామ్ :

ప్రపంచ వాతావరణ వ్యవస్థను శాసించే అత్యంత సంక్లిష్టమైన, శక్తివంతమైన సహజ ప్రక్రియలలో ‘సూపర్ ఎల్ నినో’ ప్రధానమైనది. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని నినో-3.4 ప్రాంతం లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణ సగటు కంటే 2 డిగ్రీల సెల్సియస్ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పెరిగినప్పుడు వాతావరణ శావేత్తలు దీనిని ‘సూపర్ ఎల్ నినో’గా వర్గీకరిస్తారు.

సాధారణ ఎల్ నినో పరిస్థితులు కొన్ని ప్రాంతాలకే పరిమితమైన వాతావరణ మార్పులను తీసుకు వస్తే, సూపర్ ఎల్ నినో మాత్రం భూగోళపు వాతావరణ చక్రాన్ని సమూలంగా మార్చేసి ఒక వాతావరణ దిగ్భ్రాంతిని సృ ష్టిస్తుంది. ఇది మహాసముద్రాల్లో ఉద్భవిం చే ఒక నిశ్శబ్ద అలజడి అయినప్పటికీ, వా తావరణంలోని సుదూర అనుసంధానాల ద్వారా వేల మైళ్ల దూరంలో ఉన్న భారత ఉపఖండాన్ని, మన రుతుపవన వ్యవస్థను, అంతిమంగా మన దేశ ఆర్థిక సార్వభౌమత్వాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది.

గత దశాబ్దాల గణాంకాలను పరిశీలిస్తే, ఇటువంటి తీవ్రమైన వాతావరణ మార్పులు ప్రకృతి వైపరీత్యాలు మాత్రమే కాకుండా, దేశాల స్థూల ఆర్థిక ప్రణాళికలను సైతం తలకిందులు చేసే శక్తిని కలిగి ఉన్నాయని స్పష్టమవుతోంది. 

వర్షపాత అసమానతలు

భౌగోళిక, వాతావరణ భౌతిక శాస్త్ర కో ణంలో విశ్లేషిస్తే, సూపర్ ఎల్ నినో ప్రాథమికంగా ‘వాకర్ ప్రసరణ’ అనే గాలి పీడన వ్యవస్థను దెబ్బతీస్తుంది. భూమధ్యరేఖ వెంబడి తూర్పు నుంచి పశ్చిమం వైపు వీచే వాణిజ్య పవనాలు ఈ సమయంలో తీవ్రంగా బలహీనపడతాయి. దీని ఫలితం గా, పశ్చిమ పసిఫిక్ ప్రాంతంలో కేంద్రీకతమై ఉండాల్సిన వేడి నీటి ప్రవాహం తూర్పు వైపునకు, అనగా దక్షిణ అమెరికా తీరం వైపునకు మళ్లుతుంది.

ఈ భౌగోళిక మార్పు భారతదేశానికి అత్యంత ప్రమాదకరం. ఎందుకంటే మన దేశానికి ప్రాణా ధారమైన నైరుతి రుతుపవనాలు హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం మీదుగా తేమను మోసుకొని వస్తాయి. ఈ రుతుపవనాలను భారత్ వైపు బలంగా నెట్టడంలో ‘సోమాలి జెట్ ప్రవాహం’ అనే వాతావరణ గాలులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

కానీ, పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఏర్పడే అసాధారణ అల్పపీడన ద్రోణుల కారణంగా ఈ గాలి ప్రవాహాల దిశ మారు తుంది. తద్వారా సోమాలి జెట్ బలహీనపడుతుంది. దీని ఫలితంగా రుతుపవనా లు భారతదేశాన్ని సకాలంలో చేరుకోలేకపోవడం, ఒకవేళ చేరుకున్నా వాటిలో తగి నంత తేమ లేకపోవడం వల్ల దేశవ్యాప్తంగా ప్రాంతీయ, కాలక్రమ వర్షపాత అసమానతలు తీవ్ర రూపం దాల్చుతాయి.

వ్యవసాయ రంగంపై తీవ్ర ప్రభావం

భారతదేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో దాదా పు సగానికి పైగా వ్యవసాయ భూమి నేటికీ కేవలం వర్షాధారిత విధానంపైనే ఆధారపడి ఉంది. కాబట్టి సూపర్ ఎల్ నినో సృ ష్టించే వర్షాభావ పరిస్థితుల వల్ల అత్యంత వేగంగా, తీవ్రంగా నష్టపోయేది వ్యవసా య రంగమే. రుతుపవనాల రాక ఆలస్యం కావడం లేదా మధ్యలో సుదీర్ఘ పొడి వా తావరణం ఏర్పడటం వల్ల ఖరీఫ్ కాలంలో ప్రధాన పంటలైన వరి, సోయాబీన్, పత్తి, పప్పుధాన్యాల విత్తన నాట్లు తీవ్రంగా ఆలస్యమవుతాయి.

నేలలో ఉండాల్సిన కనీస తేమ శాతం అడుగంటిపోవడం వల్ల విత్తనాల మొలక శాతం పడిపోతుంది. వర్ష పాతం 10 నుంచి 15 శాతం వరకు క్షీణించిన సందర్భాల్లో పంటల దిగుబడి గణ నీయంగా పడిపోవడాన్ని మనం గత దశాబ్దాల్లో గమనించాం. ఇది కేవలం ఒక సీజ న్‌కు పరిమితమయ్యే నష్టం కాదు.

నైరుతి రుతుపవనాలు విఫలమైతే దేశంలోని ప్ర ధాన జలాశయాల్లో నికర నీటి నిల్వ సామ ర్థ్యం చారిత్రక కనిష్టాలకు చేరుకుంటుంది. జలాశయాల్లో నీరు లేకపోవడం వల్ల అది శీతాకాలంలో సాగు చేసే రబీ పంటలకు, ముఖ్యంగా గోధుమ, ఆవాలకు సాగునీటి కొరతను సృష్టించి, వరుసగా రెండు సీజన్ల వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని కుదేలుచేస్తుంది.

ఆహార ద్రవ్యోల్బణంలో మార్పు

సూపర్ ఎల్ నినో కేవలం వాతావరణ శాస్త్రవేత్తలనే కాకుండా సూక్ష్మ, స్థూల ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలను సైతం కలవరపెట్టే అంశం. వ్యవసాయరంగ స్థూల విలువ జోడింపు పడిపోవడం వల్ల భారతీయ గ్రామీణ ఆర్థి క వ్యవస్థ నడ్డి విరుగుతుంది. రైతుల ఆదా యం పడిపోవడంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొనుగోలు శక్తి క్షీణిస్తుంది. దీని ప్రతికూల ప్రభావం నిత్య వినియోగ వస్తువుల రంగా లు, ద్విచక్ర వాహనాలు, ట్రాక్టర్ల అమ్మకాలపై నేరుగా పడుతుంది.

మరోవైపు, వ్యవ సాయ ఉత్పత్తుల కొరత తీవ్రం కావడం వల్ల ఆహార ద్రవ్యోల్బణం అనగా ధరల పెరుగుదల కట్టుతప్పుతుంది. మన వినియోగదారుల ధరల సూచీలో ఆహార వస్తువుల వాటా దాదాపు 46 శాతం ఉన్న నేపథ్యంలో, బియ్యం, గోధుమలు, పప్పుధాన్యాల ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ఈ ధరల పెరుగుదల బాంబును నియంత్రించడానికి భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ వడ్డీ రేట్లను తగ్గించలేని సందిగ్ధ స్థితిలో పడుతుంది.

ఇది పరిశ్రమలకు లభించే రుణాల ను ఖరీదైనదిగా మార్చి, దేశ తయారీ రంగం, స్థూల దేశీయోత్పత్తి వృద్ధి రేటును మందగింపజేస్తుంది. పరిస్థితిని అదుపు చేయడానికి ప్రభుత్వం వ్యవసాయ ఎగుమతులపై నిషేధం విధించడం వల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో మన వాణిజ్య భాగస్వాములతో సంబంధాలు దెబ్బతినే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

వడదెబ్బ వల్ల ప్రాణనష్టం

సూపర్ ఎల్ నినో వర్షాలను దూరం చేయడమే కాకుండా ఉష్ణోగ్రతలను ప్రమాదకర స్థాయికి పెంచుతుంది. దీనివల్ల ఉత్త ర, మధ్య భారతదేశంలో పగటి ఉష్ణోగ్రతలు వరుసగా అనేక రోజుల పాటు అసా ధారణ స్థాయిలో నమోదవుతాయి. ఈ పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలకు గాలిలోని తేమ తోడైనప్పుడు ఏర్పడే ‘ఆర్ద్ర ఉష్ణోగ్రత’ మానవ మనుగడకు అత్యంత ప్రమాదకరం. ఈ ఉష్ణోగ్రత 35 డిగ్రీల సెల్సియస్ దాటితే, మనిషి శరీరం చెమట ద్వారా తన ను తాను చల్లబరుచుకోలేదు.

ఇది నిర్మా ణ, వ్యవసాయ రంగాల్లో పనిచేసే కోట్లాది మంది శ్రామికుల పని సామర్థ్యాన్ని తీవ్రం గా దెబ్బతీస్తుంది. వడదెబ్బ వల్ల ప్రాణనష్టం పెరుగుతుంది. దీనికి తోడు, వర్షా లు లేకపోవడం, ఎండల తీవ్రత పెరగడం వల్ల రైతులు పంటలను కాపాడుకోవడానికి విపరీతంగా బోరుబావులపై ఆధారప డతారు. ఇది ఇప్పటికే అడుగంటిపోతున్న భూగర్భ జలమట్టాలను మరింత లోతుకు పడిపోయేలా చేసి పర్యావరణ సమతుల్యతను శాశ్వతంగా దెబ్బతీస్తుంది.

ఇటువంటి తీవ్రమైన సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వ యంత్రాంగం సాం ప్రదాయక విధానాలను వీడి, క్రియాశీలక, వినూత్న పరిష్కారాలను అమలు చేయ డం అత్యవసరం. భారత వాతావరణ శాఖ అందించే ముందస్తు అంచనాలను ఆధారంగా చేసుకొని ‘డిజిటల్ పంట ప్రణాళి క’ను యుద్ధ ప్రాతిపదికన చేపట్టాలి. కరువును తట్టుకొని తక్కువ కాలంలో దిగుబడి నిచ్చే వంగడాలను రైతులకు పంపిణీ చేయాలి.

సాగునీటి నిర్వహణలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురావాలి. ముఖ్యం గా బిందు సేద్యం, తుంపర సేద్యం లాంటి సూక్ష్మ సాగు సాంకేతికతలపై భారీ రాయితీలు ఇచ్చి ప్రతి నీటి బొట్టును సద్విని యోగం చేసుకునేలా రైతులను ప్రోత్సహించాలి. ఉపాధి కోల్పోయిన గ్రామీణ రైతులు, కూలీలు పట్టణాలకు వలస వెళ్లకుండా నిరోధించడానికి ఉపాధిహామీ పథ కం నిధులను పెంచి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చెక్ డ్యామ్‌లు, కుంటలు వంటి నీటి సంరక్షణ నిర్మాణాల పనులను ముమ్మరం చేయాలి.

ఇది తక్షణం ఉపాధి కల్పించడంతో పాటు దీర్ఘకాలిక పర్యావరణ సంరక్షణకు తోడ్పడుతుంది. సూపర్ ఎల్ నినో అనేది కేవలం మహాసముద్రాల ఉష్ణోగ్రతల్లో వచ్చే మార్పులకే పరిమితమైన భౌగోళిక అంశం కాదు. ఇది భారతదేశ వ్యవసాయ సార్వభౌమత్వానికి, ఆహార భద్రతకి, ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ఎదురయ్యే ఒక అత్యంత క్లిష్టమైన పరీక్ష. వాతావరణ మార్పుల నేప థ్యంలో ఇలాంటి తీవ్రమైన ప్రకృతి వైపరీత్యాలు మున్ముందు మరింత తరచుగా సం భవించే ప్రమాదం ఉంది.

కాబట్టి సమస్య వచ్చాక స్పందించే విధానం నుంచి ముం దస్తు సన్నద్ధతతో కూడిన విధానం వైపు ప్రభుత్వ ప్ర ణాళికలు మారాలి. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పటిష్ఠమైన నిర్ణయాల కలయికతో ‘వాతావరణ ప్రమాద నివారణ’ వ్యవస్థను నిర్మించుకోవాలి.

అప్పుడే పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో పుట్టే ఎల్ నినో ఎలాంటి అలజడి అయినా మన ఆర్థిక వ్యవస్థ పునాదులను కదల్చకుండా ఉంటుంది. భవిష్యత్ తరాలకు సురక్షితమైన, స్థిరమైన ఆర్థిక వనరులను అందించాలంటే ప్రకృతితో సమన్వయం చేసుకుంటూ సాగడమే మన ముందున్న ఏకైక మార్గం.

 వ్యాసకర్త: శ్రీజైరామ్ కాంపిటిటీవ్ అకాడమీ ఫౌండర్, మెంటార్