1. చర్చనీయాంశంగా మాజీ మంత్రి హరీశ్‌రావు ఆరోపణలు
2. ప్రభుత్వం నుంచి స్పష్టత కోసం ప్రజల ఎదురుచూపులు
3. వాస్తవాలు తేలేదాకా బీఆర్‌ఎస్ పోరాడుతుందా? 
4. మధ్యలోనే వదిలేస్తుందా?
5. అనుమానాలకు తావిస్తున్న ఇతర పార్టీల మౌనం
6. ప్రభుత్వం స్పందించకపోతే ఆరోపణలు నిజమవుతాయి

హైదరాబాద్, మార్చి 22 (విజయక్రాంతి): రాష్ట్రంలోని రోడ్లను దేశానికి ఆద ర్శంగా తీర్చిదిద్దడంలో భాగంగా రాష్ట్ర ప్రభు త్వం చేపట్టిన హ్యామ్ విధానం సర్వత్రా చర్చనీయాంశంగా మారింది. బీఆర్‌ఎస్ సభాపక్ష ఉపనేత, మాజీ మంత్రి హరీశ్‌రావు చేసిన సంచలన ఆరోపణలతో రాష్ట్రంలో మౌలిక వసతుల రంగం మరోసారి వివాదంలో చిక్కుకుంది. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (హ్యామ్) కింద చేపట్టిన రహదారి ప్రాజెక్టుల్లో రూ.18,000 కోట్ల భారీ అవినీతి జరిగిందని హరీశ్‌రావు ఆరోపించారు.

రోడ్స్ అండ్ బిల్డింగ్స్ (ఆర్‌అం డ్‌బీ), పంచాయతీరాజ్ శాఖల ద్వారా చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టుల్లో అవకతవకలు జరిగా యని ఆయన పేర్కొన్నారు. వీటిలో సుమా రు రూ.12,000 కోట్లు ఆర్‌అండ్‌బీ శాఖ పరిధిలోని పనులు కాగా, రూ.6,000 కోట్లు పంచాయతీరాజ్ పరిధిలో ఉన్నాయి. గతం లో సాధారణంగా అంచనాల కంటే తక్కువ ధరలకు టెండర్లు ఖరారయ్యేవని, కానీ ప్రస్తుతం అదే టెండర్లు అంచనాల కంటే 15 శాతం ఎక్కువ ధరలకు కేటాయిస్తున్నారని హరీశ్‌రావు చెప్తున్నారు.

ఇది టెండర్ ప్రక్రియలో అక్రమాలు జరుగుతున్నాయన్నదానికి సంకేతమని విమర్శించారు. దీంతో పాటు ప్రభుత్వం 10 శాతం మొబిలైజేషన్ అడ్వాన్స్ విధానాన్ని అమలుచేసి, సుమారు రూ.1,800 కోట్లను ముందుగానే కాంట్రాక్టర్లకు విడుదల చేసిందని ఆరోపించారు. ఈ నిధులు ఇతర రాజకీయ అవసరాలకు మళ్లించే అవకాశం ఉందని కూడా అనుమా నం వ్యక్తంచేశారు.

అదనంగా 5 శాతం ప్రీమి యం పరిమితిని తొలగించడం, కమిటీ ఆఫ్ టెండర్స్‌ను పక్కన పెట్టడం, కొన్ని టెండర్లలో కేవలం ఇద్దరు బిడ్డర్లు మాత్రమే పాల్గొనడం వంటి అంశాలు ముందస్తు ఒప్పందాలపై అనుమానాలను పెంచుతున్నాయని హరీశ్‌రావు పేర్కొన్నారు.

కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధి కంగా మొబిలైజేషన్ అడ్వాన్స్ విడుదల చేస్తూ, రూ.18,000 కోట్ల స్కామ్‌కు మార్గం సుగమం చేస్తోందని హరీశ్‌రావు ఇటీవల వెల్లడించారు. ఈ ఆరోపణలపై కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు పూర్తిస్థాయి వివరణ ఇవ్వలేదు. భారీ ప్రజానిధులు, దీర్ఘకా లిక ఆర్థిక ప్రభావం ఉన్న ఈ ప్రాజెక్టులపై పారదర్శకత అవసరమని ప్రజలు కోరుతున్నారు.

భవిష్యత్ తరాలపై అదనపు భారం

హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (హ్యామ్) కొత్తది కాదు. ఈ విధానంలో నిర్మాణ దశ లో ప్రభుత్వం 40 శాతం నిధులు సమకూర్చగా, మిగిలిన 60 శాతం ప్రైవేట్ సంస్థలు పెట్టుబడి పెడతాయి. ప్రతిఫలంగా, ప్రభుత ్వం ఆ పెట్టుబడిని వడ్డీతో కలిపి 15 సంవత్సరాల పాటు స్థిరమైన యాన్యుటీ రూపంలో తిరిగి చెల్లిస్తుంది. ఇది ఇంజినీరింగ్, ప్రొక్యూర్మెంట్ అండ్ కన్‌స్ట్రక్షన్ (ఈపీ సీ) మోడల్‌కు పూర్తిగా భిన్నం. ఈపీసీలో మొత్తం ఖర్చును ప్రభుత్వం ముందుగానే భరిస్తుంది.

అయితే అంచనాల కంటే ఎక్కువ ధరలకు హ్యామ్ ప్రాజెక్టులను ఇవ్వడం వల్ల దీర్ఘకాలంలో ప్రజలపై ఆర్థిక భారం పెరుగుతుందని విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతు న్నారు. ప్రతి అదనపు కోటి రూపాయలు ప్రాజెక్ట్ ఖర్చులో చేరినప్పుడల్లా, రాష్ట్ర ఖజానా నుంచి వెళ్లే యాన్యుటీ చెల్లింపులు పెరుగుతాయి. ఈ భారం చివరికి పన్నులు లేదా అప్పుల రూపంలో ప్రజలపైనే పడుతుంది.

వాస్తవ ఈపీసీ అంచనాలతో పోలిస్తే హ్యామ్ కాంట్రాక్టుల విలువలు భారీగా పెంచితే వేల కోట్ల రూపాయల అదనపు భారం భవిష్యత్ తరాలపై పడే అవకాశం ఉందని హరీశ్‌రావు ఆరోపిస్తున్నారు. ప్రజాస్వామ్యంలో ఇలాంటి ఆరోపణలను నిర్లక్ష్యం చేయడం సాధ్యం కాదు. ప్రతిపక్ష ఎమ్మెల్యేగా, అలాగే గతంలో ఇలాంటి ప్రాజెక్టుల ను పర్యవేక్షించిన మాజీ మంత్రిగా హరీశ్‌రావు చేసిన ఆరోపణలను తేలికగా తీసుకోవ డం కుదరదు.

తెలంగాణ ప్రజలకు వాస్తవాలను తెలుసుకునే పూర్తి హక్కు ఉంది. హ్యా మ్ మోడల్ ద్వారా రహదారి మౌలిక వసతులను వేగంగా అభివృద్ధి చేస్తున్న కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, ఈ ఆరోపణలకు సమాధానంగా స్పష్టమైన డేటా విడుదల చేయాల్సిన బాధ్య త ఉంది. తప్పించుకునే ధోరణి కాకుండా, వాస్తవాలతో స్పందించడం అవసరం.

ప్రజల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవాలంటే ప్రభుత్వం వెంటనే ఈ వివరాలను ప్రజల ముందుంచాలి.

* ప్రతి కాంట్రాక్ట్‌కు సంబంధించిన అంచ నా ఖర్చు వివరాలు సివిల్ వర్క్స్, కాం టింజెన్సీలు తదితర విభజనతో ఇవ్వాలి

* ప్రీ-క్వాలిఫికేషన్ ప్రమాణాలు, అర్హత నిబంధనలు

* టెండర్‌లో పాల్గొన్న అన్ని కంపెనీల పేర్లు, L1, L2, L3 బిడ్డర్ల వివరాలు

* ప్రతి బిడ్డర్ సమర్పించిన కొటేషన్ల పూర్తి సమాచారం

* 5 శాతం పరిమితి తొలగింపుపై వివరణ ఇవ్వడంతోపాటు ఎవరు ఆమోదించారు? క్యాబినెట్, మంత్రి లేదా అధికా రులు? ఏ పరిస్థితుల్లో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు?

* ఈపీసీ, హ్యామ్ ప్రాజెక్టుల ఖర్చుల తులనాత్మక విశ్లేషణ, ఒకే రహదారి విభాగా లకు సంబంధించిన స్పష్టమైన వ్యత్యా సం

* యాన్యుటీ చెల్లింపుల ద్వారా రాష్ట్రంపై పడే అదనపు ఆర్థిక భారం అంచనా

ప్రభుత్వం స్పందించకపోతే ఆరోపణలు నిజమవుతాయి

ఇప్పటికే కొన్నిచోట్ల మున్సిపల్ ఎన్నికలు పూర్తి కాగా, మరికొన్ని చోట్ల సమీపిస్తున్నా యి. తర్వాత అసెంబ్లీ ఎన్నికలు కూడా దగ్గరలోనే ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతిపక్ష పార్టీలైన బీఆర్‌ఎస్, బీజేపీ రెండింటికీ ఈ అంశం బూమరాంగ్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ప్రజలు బాధ్యతాయుత పరిపాలనపై ఇచ్చిన హామీలను సులభంగా మర్చిపోరు. వేల కోట్ల రూపాయల మౌలిక వసతుల ఒప్పందంపై కాంగ్రెస్‌పై వదిలేస్తే, అవినీతి వ్యతిరేక ఓట్ల కోసం భవిష్యత్తులో ఈ పార్టీలకు అదే విషయం ప్రతికూలంగా మారే అవకాశం ఉంది.

మరోవైపు, ఆరోపణలు నిరాధారమని తేలితే ఇప్పటికే సింగరేణి బొగ్గు, విద్యుత్ రంగాలపై చేసిన వ్యాఖ్యలతో విమర్శలు ఎదుర్కొన్న హరీశ్‌రావు విశ్వసనీయతకు మరోసారి దెబ్బ తగులుతుంది. పాలనలోని ప్రాథమిక సూత్రాల గురించి అసలు వివాదం జరుగుతుంది.

హ్యామ్ ఒప్పందాలు ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడానికి, ఆర్థిక ఒత్తిడి లేకుండా ప్రాజెక్టులను వేగంగా అమలు చేయడానికి రూపొందించినవి. వీటిని పారదర్శకంగా అమలు చేస్తే ఇవి ప్రజా ప్రయోజనానికి దోహదపడతాయి. కానీ నిబంధనల సడలింపు, అధిక అడ్వాన్స్ చెల్లింపులు, పరిమిత బిడ్డర్ల పాల్గొనడం వంటి అంశాలు చోటుచేసుకుంటే అనుమానాలు సహజంగా తలెత్తుతాయి. 

గ్రామీణ కనెక్టివిటీకి గేమ్- చేంజర్‌గా కాం గ్రెస్ ప్రభు త్వం ప్రచారం చేసిన హ్యామ్ రోడ్ల విధానం, ఇప్పుడు అనుమానాల ఊబిలో కూరుకుపోయింది. ఈ పరిస్థితిని సరిచేయడానికి పూర్తిస్థాయి సమాచారం బహిరంగప రచడం, స్వతంత్ర విచారణ మాత్రమే సరైన మార్గమని అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతుంది. తెలంగాణ ప్రజలకు మంచి రహదారులతోపాటు ఆ రహదారులు ఎలా నిర్మితమ వుతున్నాయి? ఎవరికి లాభం? ఖర్చు ఎంత? అన్న విషయాల్లో స్పష్టత కూడా అవసరమే. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా ప్రభుత్వ పరిధిలోనే ఉంది.

వాస్తవాలతో సమాధానం ఇవ్వడంలో విఫలమైతే రూ.18,000 కోట్ల అవినీతి జరిగిందనే అభిప్రాయం మరింత బలపడే ప్రమాదం ఉంది. ప్రజాస్వామ్యంలో పారదర్శకతే ఉత్తమ పరిష్కారం. రాబోయే రోజుల్లో హరీశ్‌రావు చేసిన ఆరోపణలు నిజమైన బాధ్యతను పెంచుతాయా? లేక మరో రాజకీయ నాటకంగా మిగిలిపోతాయా? అ న్నది తేలనుంది. అయితే కొద్ది నెలల క్రితం విజయక్రాంతి, మెట్రో ఇండియా దినపత్రికలు కూడా ఇదే అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ, స రిదిద్దే చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరాయి. ఇప్పుడు అదే ప్రశ్నలు మరింత బలంగా ముందుకు రావడం గమనార్హం.

మధ్యలో వదిలేస్తే ప్రతిపక్ష పార్టీ విశ్వసనీయతకు దెబ్బ

ఈ పత్రాలను బహిరంగపరిస్తే హరీశ్‌రావు ఆరోపణలు నిజమవుతాయా? లేక రాజకీయ అతిశయోక్తులా బయటపడతాయా అన్నది స్పష్టమవుతుంది. డిజిటల్ గవర్నెన్స్, ఆర్టీఐ చట్టం అమలులో ఉన్న ఈ కాలంలో, ఇంత భారీ మొత్తాల టెండర్ వివరాలను దాచిపెట్టడానికి ఎలాంటి ఆస్కారం లేదు. గతంలో బీఆర్‌ఎస్ ప్రభుత్వం కూడా కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టుల వంటి వాటిపై ఇలాంటి ప్రశ్నలను ఎదుర్కొంది. ఇప్పుడు అధికారంలో ఉన్నందున కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం విమర్శల నుంచి మినహాయింపు పొందే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఈ వివాదం చుట్టూ జరుగుతున్న రాజకీయ పరిణామాలు కూడా అంతే ఆసక్తికరంగా మారాయి. అన్ని హ్యామ్ టెండర్లను తక్షణమే రద్దుచేయాలని, హైకోర్టు సిట్టింగ్ జడ్జితో న్యాయ విచారణ జరపాలని హరీశ్‌రావు డిమాండ్ చేశారు. అదనంగా సెంట్రల్ విజిలెన్స్ కమిషన్, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి సంస్థలను ఆశ్రయిస్తామని ప్రకటించారు. బీఆర్‌ఎస్ ఈ అంశాన్ని అసెంబ్లీ బడ్జెట్ సమావేశాల్లో ప్రస్తావించేందుకు సిద్ధమవుతున్నది.

అయితే హరీశ్‌రావు ఈ అంశాన్ని చివరివరకు తీసుకెళ్తారా?, పబ్లిక్ ఇంటరెస్ట్ లిటిగేషన్ వేస్తారా?, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రజా ఉద్యమంగా మార్చుతారా?, లేక అసెంబ్లీ చర్చల తర్వాత ఈ అంశం కనుమరుగవుతుందా? అనే ప్రశ్నలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. గతంలో కూడా బీఆర్‌ఎస్ నేతలు తీవ్రమైన ఆరోపణలు చేసి, తర్వాత వాటిని పూర్తిగా ముందుకు తీసుకెళ్లని ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. నిజంగా రూ.18,000 కోట్ల స్కామ్ జరుగుతున్నదని బీఆర్‌ఎస్ ఆరోపించినప్పుడు మధ్యలోనే ఆగిపోవడం లేదా అడపాదడపా విమర్శలతో సరిపెట్టుకుంటే ప్రతిపక్షంగా వారి విశ్వసనీయతను దెబ్బతీస్తుంది.

ఇతర పార్టీల మౌనంపై అనుమానాలు

ఈ అంశంపై ఇతర రాజకీయ పార్టీలు, సామాజిక వర్గాల స్పందన లేకపోవడం కొంత ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తున్నది. బీజేపీ సాధారణంగా అవినీతి ఆరోపణలపై కాంగ్రెస్, బీఆర్‌ఎస్ రెండింటినీ విమర్శిస్తుంటుంది. కానీ ఈ ప్రత్యేక అంశంపై ఇప్పటివరకు స్పష్టమైన ప్రకటన చేయలేదు. దీనికితోడు ప్రధాన ఎన్జీవోలు, పౌరసమాజ సంస్థలు సాధారణంగా ఇలాంటి మౌలిక వసతుల అవకతవకలపై వెంటనే స్పందిస్తాయి. కానీ ఈసారి మౌనం పాటించడం గమనార్హం.

ఈ నేపథ్యంలో ఆయా రాజకీయ పార్టీలు నిజ నిర్ధారణ కోసం ఎదురు చూస్తున్నాయా?, లేక ఇతర కారణాలేమైనా ఉన్నాయా? అనే అనుమానాలను పెంచుతోంది. తెలంగాణలో ఇప్పటికే కాంగ్రెస్, బీఆర్‌ఎస్ మధ్య ఆరోపణలు, ప్రత్యారోపణలు కొనసాగుతున్నాయి. ఒకవైపు కాంగ్రెస్ కాళేశ్వరం ప్రాజెక్ట్‌పై బీఆర్‌ఎస్‌ను విమర్శిస్తే, మరోవైపు బీఆర్‌ఎస్ కొత్త స్కామ్ ఆరోపణలు చేస్తున్నది.

ఈ తరహా నిరంతర రాజకీయ పోరాటాల వల్ల ప్రజల్లో అంసతృప్తి పెరుగుతున్నది. ఇలాంటి పరిస్థితిలో బీజేపీ కానీ, బీఆర్‌ఎస్ కానీ ఈ అంశాన్ని గట్టిగా ముందుకు తీసుకెళ్లకపోతే, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పెద్దగా ఒత్తిడిని ఎదుర్కోకుండా బయటపడే అవకాశం ఉంది. ఇది పన్ను చెల్లింపుదారులకు అన్యాయం చేయడమే కాకుండా రాజకీయంగా ప్రతిపక్షాల వ్యూహాత్మక తప్పిదం అవుతుంది.