సాంస్కృతిక దివ్వెను మసకబారుస్తారా?

మల్లాది వేంకట గోపాలకృష్ణ :

సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నాంపల్లి ప్రాంగణంపై జరుగుతున్న చర్చ కేవలం గదుల కేటాయింపునకు సంబంధించినది కాదు. అది విశ్వవిద్యాలయ స్వయంప్రతిపత్తి, తెలుగు సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ, ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే ఉన్నత విద్య భవిష్యత్తుకు సంబంధించినది.

ఒక విశ్వవిద్యాలయాన్ని కోల్పోవడం అంటే కొన్ని భవనాల ను కోల్పోవడం కాదు. ఒక భాష తన జ్ఞాపకశక్తిని కోల్పోవడం. ఒక సంస్కృతి తన కేంద్రాన్ని కోల్పోవడం. ఒక సమాజం తన మేధో వారసత్వాన్ని బలహీనపరచుకోవడం. నేడు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నాంపల్లి ప్రాంగణం చుట్టూ జరుగుతున్న చర్చను కూడా ఈ దృక్పథంతోనే చూడాలి.

చరిత్రను నిర్మించడం కష్టం

 ఒక విశ్వవిద్యాలయాన్ని నిర్మించడానికి దశాబ్దాలు పడుతుంది. కానీ, ఒక విశ్వవిద్యాలయం సమాజపు సాంస్కృతిక జ్ఞాపకంలో భాగం కావడానికి అనేక తరాలు కావాలి. విశ్వవిద్యాలయాలు పుస్తకాల సమాహారం కాదు. తరగ తి గదుల సముదాయం కాదు. ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లా అవసరాన్ని బట్టి చోటు మార్చుకునే సంస్థలూ కావు. విశ్వవిద్యాలయం అంటే ఒక సమాజం తన జ్ఞానాన్ని, తన సంస్కృతిని, తన సృజనాత్మకతను, తన చరిత్రను భవిష్యత్ తరాలకు అప్పగించే సజీవమైన వ్యవస్థ.

అందుకే ప్రపంచంలో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌ను ఒక క్యాంపస్‌గా ఎవరూ చూడరు. నలందాను శిథిలాల సమాహారంగా ఎవరూ గుర్తుపెట్టుకోరు. ఆ విశ్వవిద్యాలయాలు ఒక నాగరికత మేధో వైభవానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం కూడా తెలంగాణకు అలాంటి విలువ కలిగిన సంస్థ. నాంపల్లి ప్రాంగణంపై నేడు జరుగుతున్న చర్చను కేవలం భూమి వినియోగం లేదా పరిపాలనా నిర్ణయం అనే పరిమిత దృష్టితో చూడడం వల్ల అసలు సమస్య కనిపించదు.

ఈ చర్చ మధ్యలో ఉన్నది ఒక భవనం కాదు; తెలుగు భాష, సాహిత్యం, కళలు, జానపద సంపద, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని భవిష్యత్ తరాలకు ఎలా అందించాలనే ప్రశ్న. అందుకే ఇది ఒక విశ్వవిద్యాలయం గురించిన వ్యాసం మాత్రమే కాదు. తెలంగాణ తన సాంస్కృతిక సంస్థల ను ఎలా చూస్తుంది? ప్రజా ఆస్తులను ఎలా వినియోగిస్తుంది? ఉన్నత విద్యకు ఎంత ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది? అనే విస్తృతమైన ప్రజా విధాన ప్రశ్న.

ఒక మహాసభ నాటిన విత్తనం 

1975లో హైదరాబాద్‌లో నిర్వహించిన తొలి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు కేవలం ఒక సాంస్కృతిక కార్యక్రమం కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న తెలుగు ప్రజలు తమ భాషకు, తమ సంస్కృతికి, తమ చరిత్రకు ఒక శాశ్వత కేంద్రం అవసరమని వ్యక్తం చేసిన చారిత్రక సందర్భం. ఆ మహాసభల్లో ఏర్పాటు చేసిన ‘తరతరాల తెలుగుజాతి’ ప్రదర్శన వేలాది మందిని ఆకట్టుకుంది. అది ఒక ఆలోచనగా నిలిచింది.

తెలుగు జాతి చరిత్ర, కళలు, సం స్కృతి, సాహిత్యాన్ని ఒకేచోట భద్రపరచి, అధ్యయనం చేసి, ప్రజలకు చేరువ చేసే శాశ్వత సంస్థ అవసరమనే భావనకు రూపమిచ్చింది. ఆ ఆలోచనకే నాంపల్లి ప్రాంగణం పునాది అయింది. తర్వాతి దశలో స్వర్గీయ నందమూరి తారక రామారావు ప్రభుత్వం తెలుగు భాషా గౌరవాన్ని ప్రసంగాల్లోనే కాకుండా సంస్థాగతంగా నిలబెట్టాలనే దూరదృష్టితో ఈ ప్రాంగణాన్ని తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంగా తీర్చిదిద్దింది.

సమాజాన్ని తీర్చిదిద్దే దేవాలయాలు

తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఒక భాష ను, సంస్కృతిని, నాగరికతను సజీవంగా ఉంచే బాధ్యతను భుజాన వేసుకున్న అరుదైన విద్యాసంస్థ. ఇక్కడ తరతరాలుగా సంక్రమించిన జానపద విజ్ఞానం, శాస్త్రీయ సంగీ తం, నాట్య సంప్రదాయాలు, యక్షగానం, హరికథ, శిల్పకళ, వాస్తుశాస్త్రం, భాషా పరిశోధన, సాహిత్య విమర్శ, అనువాద అధ్యయనం, పురాతన గ్రంథ సంపద, ఆధునిక మీడియా అధ్యయనం ఇలా పాఠ్యపుస్తకాలకతీతమైన ఒక విశాలమైన సాంస్కృతిక ప్రపంచం ఉంది.

దశ దిశల నిర్ణయం

ప్రస్తుతం జరుగుతున్న చర్చను ఒక పరిపాలనా ఫైల్ పరిధిలోనే చూస్తే సమస్య చిన్నదిగానే కనిపించవచ్చు. కానీ ప్రజా విధాన దృష్టితో చూస్తే ఇది చాలా పెద్ద ప్రశ్న. భాషా విశ్వవిద్యాలయాల అవసరాన్ని మనం నిజంగా విశ్వసిస్తున్నామా? ప్రత్యేక సాంస్కృతిక సంస్థలకు భవిష్యత్ విస్తరణ అవసరమని అంగీకరిస్తున్నామా? ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే విద్యను పరిరక్షించడం ప్రభుత్వ బాధ్యత అని భావిస్తున్నామా? ఈ మూడు ప్రశ్నల కు సమాధానం ‘అవును’ అయితే, నాంపల్లి ప్రాంగణం గురించి తీసుకునే నిర్ణయం కూడా అదే దిశలో ఉండాలి. ఎందుకంటే నేడు ఒక ప్రాంగణం గురించి తీసుకునే నిర్ణయం, రేపు తెలంగాణలోని ప్రతి ప్రత్యేక విద్యాసంస్థ భవిష్యత్తుకు ఒక ప్రమాణంగా మారే అవకాశం ఉంది.

ఈ చర్చలో అత్యంత ప్రమాదకరమైన అంశం ఒక తప్పుడు వైరుధ్యం సృష్టించడ మే. ఒకవైపు పురావస్తు సంపద ఉంది. మరోవైపు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఉంది. అందువల్ల ఈ రెండింటిలో ఒకదానిని ఎంచుకోవాల్సిందే అన్న భావన ఏర్పడుతోంది. కానీ ప్రజా విధానంలో ఇది సరైన దృక్పథం కాదు. పురావస్తువులను సంరక్షించడం ప్రభు త్వ బాధ్యతే. అలాగే ఉన్నత విద్యాసంస్థలను బలోపేతం చేయడం కూడా ప్రభుత్వ బాధ్యతే. ఈ రెండింటినీ పరస్పర ప్రత్యర్థులుగా నిలబెట్టడం అనవసరమైన వైరుధ్యాన్ని సృష్టించడమే.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందున్న ప్రశ్నకు పరిష్కారం అసాధ్యం కాదు. అయితే ఎందుకు ఒక విశ్వవిద్యాలయం స్థలానికే పరిష్కారాన్ని పరిమితం చేయాలి? బాచుపల్లి ప్రాంగణాన్ని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో అభివృద్ధి చేసి, అక్కడే డిజిటల్ సాంకేతికతతో కూడిన ఆధునిక తెలుగు నాగరికత మ్యూజియాన్ని నిర్మించవచ్చు.

పురావస్తు సంరక్షణ కేంద్రం, పరిశోధనా ప్రయోగశాలలు, డిజిటల్ ఆర్కైవ్‌లు, జానపద కళల గ్రామం, కళాకారుల నివాస కేంద్రం, యువ పరిశోధకుల కోసం అధ్యయన వేదికలు ఇవ న్నీ ఒక సమగ్ర సాంస్కృతిక ప్రాంగణంగా రూపుదిద్దుకోవచ్చు. అలా చేస్తే తెలంగాణకు ఒక కొత్త సాంస్కృతిక చిహ్నం లభిస్తుంది. అదే సమయంలో నాంపల్లి ప్రాంగణం తన అసలు విద్యా, సాంస్కృతిక పాత్రను కొనసాగిస్తుంది. ఇదే నిజమైన బహుముఖ విజయ పరిష్కారం.

వివాదం నుంచి విజ్ఞత వైపునకు.. 

ఇప్పటికే విద్య, వైద్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, ఐటీ రంగాల్లో తెలంగాణ దేశానికి ఆదర్శంగా నిలిచే అనేక కార్యక్రమాలను అమలు చేసింది. అదే దూరదృష్టి సాంస్కృతిక సంస్థల పరిరక్షణలో కూడా ప్రతిఫలిస్తే, అది ఒక విశ్వవిద్యాలయాన్ని కాపాడిన నిర్ణయం మాత్రమే కాదు. విద్యా విధానం, సాంస్కృతిక విధానం, ప్రజా పరిపాలన పరస్పర విరుద్ధాలు కావని నిరూపించిన నిర్ణయంగా నిలుస్తుంది. ఈ వివాదాన్ని ముగించడం కంటే, దానికి ఆదర్శప్రాయమైన పరిష్కారం చూపడం తెలంగాణకు మరింత గౌరవాన్ని తెస్తుంది.

భాషలు కేవలం మాట్లాడటంతో నిలవవు. వాటిని అధ్యయనం చేసే పరిశోధకులు ఉండాలి. వాటిని బోధించే ఉపాధ్యాయులు ఉండాలి. వాటిపై కొత్త పుస్తకాలు రాసే రచయితలు ఉండాలి. వాటి కళారూపాలను వేదికపై నిలబెట్టే కళాకారులు ఉండాలి. వాటి చరిత్రను భద్రపరిచే గ్రంథాలయాలు ఉండాలి.

వీటన్నింటినీ ఒకే వేదికపై కలిపే సంస్థలు ఉండాలి. తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం అలాంటి సంస్థ, వ్యవస్థ. అందుకే ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని కాపాడడం అంటే ఒక క్యాంపస్‌ను కాపాడడం కాదు. తెలుగు జ్ఞాపకశక్తిని కాపాడడం. తెలుగు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కాపాడడం. తెలుగు భావి తరాల సాంస్కృతిక హక్కును కాపాడడం.

తరతరాలకూ తరగని సంపద

ప్రతి తరానికి ఒక బాధ్యత ఉంటుంది. గత తరం నిర్మించిన విలువలను యథాతథంగా స్వీకరించడం కాదు; వాటిని మరింత బలపరిచి తర్వాతి తరానికి అందించడం. నాంపల్లి ప్రాంగణం కూడా అలాంటి బాధ్యతే. ఈ రోజు మనం తీసుకునే నిర్ణయాన్ని రేపటి తరాలు కేవలం ఒక ప్రభుత్వ నిర్ణయంగా చదవవు.

తెలంగాణ తన సాంస్కృతిక సంస్థల పట్ల ఎలా ఆలోచించిందో తెలిపే చారిత్రక సందర్భంగా గుర్తుంచుకుంటాయి. అందుకే నాంపల్లి ప్రాంగణాన్ని పరిరక్షించడం అంటే ఒక విశ్వవిద్యాలయాన్ని కాపాడడం కాదు తెలుగు భాషకు, తెలుగు సంస్కృతికి, తెలుగు నాగరికతకు నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచిన ఒక భద్రమైన వారసత్వాన్ని భావితరాలకు సుభద్రంగా అందించడమని గుర్తించాలి.

 వ్యాసకర్త: సీనియర్ జర్నలిస్టు