జలాశయాలు వెలవెల

జూన్ ముగిసినా జోష్ లేదు

1. జూలై వానలపైనే రైతన్నల ఆశలు
2. అరకొర వానలే అంటున్న వాతావరణ శాఖ
3. ఇప్పటికీ ప్రాజెక్టులకు భారీ వరదలే లేవు

హైదరాబాద్, జూలై 1 (విజయక్రాంతి) : తెలంగాణలో నైరుతి రుతు పవనాలు ప్రవేశించి నెలరోజులు పూర్తయింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కొన్నిచోట్ల భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నా.. ప్రధాన జలాశయాలకు మాత్రం ఆశించిన మేర నీరు చేరడం లేదు. జూన్ ముగిసే నాటికీ శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, శ్రీరాంసాగర్, సింగూర్, నిజాంసాగర్ వంటి ప్రధాన ప్రాజెక్టుల్లో నిల్వలు ఆశించిన స్థాయికి చేరలేదు. ప్రాజెక్టులకు నీరు వస్తున్నా.. భారీ వరద ప్రవా హాలు లేకపోవడంతో నిల్వలు నెమ్మదిగానే పెరుగుతున్నాయి.

ఇలాంటి పరిస్థి తుల్లో భారత వాతావరణ శాఖ (ఐఎండీ) విడుదల చేసిన తాజా అంచనాలు తెలంగాణకు మరింత ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. జూలై నెలలో దేశవ్యాప్తంగా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ స్పష్టం చేసింది.

ఇప్పటికే జూన్ నెలలో దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం లోటు గణనీయంగా నమోదైంది. ముఖ్యంగా మధ్య భారతదేశంలో 50 శాతానికి పైగా లోటు ఉండటం కృష్ణా, గోదావరి నదుల ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్లపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ఎగువ ప్రాంతాల్లోనూ కురవాలి..

తెలంగాణలో భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నాయంటే ప్రధాన జలాశయాలు కూడా వెంటనే నిండిపోతాయని చాలామంది భావిస్తారు. కానీ వాస్తవ పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. రాష్ట్రంలోని శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, జూరాల వంటి కృష్ణా బేసిన్ ప్రాజెక్టులకు కర్ణాటక, మహారాష్ట్రలోని క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాం తాల్లో కురిసే వర్షాలే ప్రధాన ఆధారం. అలా గే శ్రీరాంసాగర్, ఎల్లంపల్లి వంటి గోదావరి ప్రాజెక్టులకు మహారాష్ట్రలో కురిసే వర్షాలే కీలకం.

రాష్ట్రంలో స్థానికంగా కురిసే వర్షాలు చెరువులు, చిన్న రిజర్వాయర్లు నింపడానికి, భూగర్భ జలాలు పెరగడానికి ఉపయోగపడతాయి. కానీ భారీ జలాశయాల్లో నిల్వలు గణనీయంగా పెరగాలంటే ఎగువ రాష్ట్రాల నుంచి పెద్ద ఎత్తున వరద ప్రవాహాలు రావాల్సిందే. ప్రస్తుతం ఆ పరిస్థితి కనిపించకపోవడంతో ప్రాజెక్టులకు ఇన్‌ఫోలు పరిమితంగానే ఉన్నాయి. అందుకే తెలంగాణలో వర్షాలు పడటంతో పాటు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక క్యాచ్మెంట్ ప్రాంతాల్లోనూ విస్తారంగా వర్షాలు కురవడం ఈ ఖరీఫ్ సీజన్‌కు అత్యంత కీలకంగా మారింది.

జూన్‌లో తెలంగాణలో అక్కడక్కడా భారీ వర్షాలు కురిసినా, అవి మొత్తం కృష్ణా, గోదావరి పరివాహక ప్రాంతాల్లో ఒకేసారి నమోదు కాలేదు. ముఖ్యంగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలోని ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాంతాల్లో విస్తారంగా, నిరంతరాయంగా వర్షాలు లేకపోవడంతో నదుల్లో భారీ వరద ప్రవాహాలు ఏర్పడలేదు. ఫలితంగా శ్రీశైలం, నాగార్జునసాగర్, శ్రీరాంసాగర్ వంటి ప్రధాన జలాశయాలకు వస్తున్న ఇన్‌ఫోలు పరిమితంగానే ఉన్నాయి.

అంతేకాదు, ప్రస్తుతం ప్రాజెక్టుల్లోకి వస్తున్న నీరు, బయటకు విడుదల చేస్తున్న నీటి మధ్య పెద్దగా వ్యత్యాసం లేకపోవడంతో నిల్వలు నెమ్మదిగా మాత్రమే పెరుగుతున్నా యి. జూలైలో బంగాళాఖాతంలో వరుస అల్పపీడనాలు ఏర్పడి ఎగువ రాష్ట్రాల్లో విస్తారంగా వర్షాలు కురిస్తేనే నదుల్లో వరద ప్రవాహాలు పెరిగి జలాశయాలు వేగంగా నిండే అవకాశం ఉంది.

జూలై కూడా నిరాశపరిస్తే..

తెలంగాణలో వానాకాలం సీజన్‌కు జూలై నెల అత్యంత కీలకమైనది. ఈ సమయంలోనే వరి, పత్తి, మొక్కజొన్న వంటి ప్రధాన పంటల సాగు వేగం అందుకుంటుంది. అయితే జూలైలో కూడా ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు కురవకపోతే ప్రధాన జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు గణనీయంగా పెరగకపోవచ్చు. ఫలితంగా సాగునీటి విడుదలపై ఒత్తిడి పెరిగి, ఆయకట్టు ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యతపై అనిశ్చితి ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.

అదే సమయంలో తాగునీరు, సాగునీరు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవసరాల మధ్య ప్రభుత్వం సమతుల్యత పాటించడం మరింత సవాలుగా మారుతుంది. ఐఎండీ కూడా జూలైలో దేశవ్యాప్తంగా సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశముందని అంచ నా వేయడంతో, తెలంగాణ రైతాంగం ఇప్పుడు జూలై వర్షాలపైనే ఆశలు పెట్టుకుంది. ఈ నెలలో ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాంతాల్లో విస్తారంగా వర్షా లు కురిస్తేనే ప్రాజెక్టుల్లో నిల్వలు వేగంగా పెరిగి ఖరీఫ్ సాగుకు పూర్తి భరోసా లభించే అవకాశం ఉంటుంది.

తెలంగాణలో వానాకాలం సాగు ఇప్పటికే ప్రారంభమైంది. చాలాచోట్ల రైతులు వరి, పత్తి, మొక్కజొన్న తదితర పంటలు వేశారు. కానీ ప్రస్తుతం ప్రాజెక్టులకు భారీ వరద ప్రవాహాలు లేకపోవడం, జూలైలోనూ సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షాలు కురిసే అవకాశముందని ఐఎండీ అంచ నా వేయడంతో రైతుల్లో ఆందోళన పెరుగుతోంది. వర్షాలు ఆలస్యమైతే లేదా జలాశయాల్లో నిల్వలు ఆశించిన స్థాయికి చేరుకోకపోతే కాలువల ద్వారా సాగునీటి విడుదలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

దీంతో పంటలకు అవసరమైన సమయం లో నీరు అందుతుందా లేదా అన్న సందేహం రైతులను వెంటాడుతోంది. ముఖ్యంగా ప్రాజెక్టుల కింద ఉన్న లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు రైతుల దృష్టి ఇప్పుడు ఆకాశం వైపే ఉంది. జూలైలో ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాంతాల్లో కురిసే వర్షాలే వారి ఖరీఫ్ ఆశలను నిలబెట్టనున్నాయి.

అసలు సవాల్..

పరిమిత నీటి వనరులను సమర్థంగా నిర్వహించడమే ప్రస్తుతం తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందు అతిపెద్ద సవాలుగా మారింది. ఒకవైపు ఖరీఫ్ సాగుకు సమయానికి నీరు అందించాల్సిన బాధ్యత, మరోవైపు హైదరాబాద్‌తో పాటు పట్టణాలు, గ్రామాలకు తాగునీటి సరఫరా కొనసాగిం చాల్సిన అవసరం ఉంది. అదే సమయంలో జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, పర్యావరణ అవసరాలను కూడా దృష్టిలో ఉంచుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ప్రాజెక్టులకు భారీ వరద ప్రవాహాలు వచ్చే వరకు నీటి విడుదలపై ప్రభుత్వం అత్యంత అప్రమత్తంగా వ్యవహరిం చాల్సి ఉంటుంది. తొందరపడి ఎక్కువ నీటిని విడుదల చేస్తే తరువాతి నెలల్లో ఇబ్బందులు తలెత్తే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు నీటిని పూర్తిగా నిల్వ చేస్తే సాగు అవసరాలు ప్రభావితమయ్యే ప్రమా దం ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో వర్షాల పరిస్థితిని ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షిస్తూ, అందుబాటులో ఉన్న ప్రతి టీఎంసీ నీటిని సమర్థంగా వినియోగించడం ప్రభుత్వానికి ఈ వానాకాలం సీజన్‌లో అసలు పరీక్షగా మారనుంది.

తెలంగాణలో అత్యధిక వర్షపాతం సాధారణంగా జూలై, ఆగస్టు నెలల్లోనే నమోదవుతుంది. బంగాళాఖాతంలో వరుస అల్పపీడనాలు ఏర్పడి, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకతో పాటు గోదావరి, కృష్ణా ఎగువ క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాంతాల్లో విస్తారంగా వర్షాలు కురిస్తే కొద్ది రోజుల్లోనే ప్రాజెక్టులకు భారీ వరద ప్రవాహాలు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

గతంలో నూ జూన్‌లో నీటి నిల్వలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, జూలై-ఆగస్టులో కురిసిన భారీ వర్షాలతో ప్రధాన జలాశయాలు వేగంగా నిండిన సందర్భాలు ఉన్నా యి. అందుకే ఇప్పటికీ రైతులు, నీటిపారుదల శాఖ ఆశలు పూర్తిగా వదులుకోలేదు. రానున్న రెండు మూడు వారాల్లో వర్షాల తీరు ఎలా ఉంటుందన్నదే వానాకాలం సీజన్ సాగు, జలాశయాల నీటి భద్రత, రాష్ట్ర నీటి నిర్వహణను నిర్ణయించనుంది.