సంకీర్ణ రాజకీయాలకు అగ్నిపరీక్ష

ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికల నిర్వహణ ఎంత ముఖ్యమో, అనంతరం ప్రజల తీర్పుకు అనుగుణంగా స్థిరమైన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ప్రజలు తమ ఓటు ద్వారా రాజకీయ పార్టీలకు అధికారాన్ని అప్పగించినప్పటికీ, ఆ తీర్పు ఏ ఒక్క పార్టీకి స్పష్టమైన మెజారిటీని ఇవ్వనప్పుడు రాజకీయ సమీకరణాలు కొత్త మలుపులు తిరుగుతాయి. సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు, రాజకీయ ప్రయోజనాలు, ప్రాంతీయ సమీకరణాలు, పరస్పర అవిశ్వాసం ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అడ్డంకులుగా మారుతాయి.

ప్రస్తుతం ఇజ్రాయెల్‌(Israel)లో నెలకొన్న రాజకీయ పరిణామాలు(Political developments) ఇందుకు నిదర్శనం. ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నెతన్యా హు నేతృత్వంలోని కూటమి ఎన్నికల్లో ముందంజలో నిలిచినప్పటికీ, ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన మెజారిటీ సాధించలేకపోవడం అక్కడి రాజకీయాలను అని శ్చితిలోకి నెట్టింది. సంకీర్ణ రాజకీయాల్లో సంఖ్యాబలమే కాకుండా, పరస్పర అవగాహన, రాజకీయ రాజీ, ప్రజాస్వామ్య విలు వలెంత అవసరమో ఈ పరిణామం మరోసారి స్పష్టం చేస్తున్నది.

తేలని మెజారిటీ!

ఇజ్రాయెల్ పార్లమెంటును నెస్సెట్‌గా పిలుస్తారు. ఇందులో మొత్తం 120 స్థానాలుంటాయి. ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు కనీసం 61 మంది సభ్యుల మద్దతు అవసరం. తాజాగా అక్టోబర్ 27న జరిగిన ఎన్నికల ఫలితాల ప్రకారం నెతన్యాహు నేతృత్వంలోని కూటమికి 53 స్థానాలొచ్చాయి. ప్రధాన ప్రతిపక్ష నేత గాడి ఐసెన్కాట్ నేతృత్వంలోని కూటమికి 48 స్థానాలు దక్కాయి. మరోవైపు అరబ్ ఆధారిత రాజకీయ పార్టీలైన రామ్, జాయింట్ లిస్ట్లు కలిపి 19 స్థానాలు సాధించాయి.

అయితే, ఏ ఒక్క కూటమికీ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అవసరమైన 61 స్థానాల మెజారిటీ లభించలేదు. నెతన్యాహు పార్టీ లికుడ్ 27 స్థానాలతో అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించినప్పటికీ, ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు అది సరిపో లేదు. ఈ ఎన్నికల్లో 77.9 శాతం పోలింగ్ నమోదవడం గమనార్హం. ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో ఓటు వేసినప్పటికీ, వారి తీర్పు రాజకీయ పార్టీల మధ్య అధికార సమీకరణాలను మరింత సంక్లిష్టం చేసింది.

ఎంత అనుభవం ఉన్నా..!

నెతన్యాహు ఇజ్రాయెల్ రాజకీయాల్లో సుదీర్ఘ అనుభవం కలిగిన నాయకుడు. పలుమార్లు ప్రధానిగా బాధ్యతలు నిర్వహించిన ఆయనకు దేశీయ, అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో కీలకమైన పాత్ర ఉంది. అయితే రాజకీయ అనుభవం, అధికారంలో ఉన్న నేపథ్యం ఎన్నికల అనంతరం ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు హామీ ఇవ్వలేవని ప్రస్తుత పరిస్థితి నిరూపిస్తోంది. గత ఎన్నికల్లో తన కూటమికి ఉన్న బలంతో పోలిస్తే ఈసారి స్థానాలు తగ్గడం ఆయన రాజకీయ ప్రయాణంలో ఎదురైన ముఖ్యమైన సవాలుగా చెప్పొచ్చు.

ముఖ్యంగా 2023 అక్టోబర్ 7న హమాస్ దాడులు, అనంతరం గాజాలో యుద్ధ పరిణామాలు, భద్ర తా వైఫల్యాలపై ప్రభుత్వానికి ఎదురైన విమర్శలు, న్యాయవ్యవస్థలో సంస్కరణలపై నెలకొన్న వివాదాలు ఎన్నికలపై ప్రభావం చూపిన అంశాలుగా విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. దేశ భద్రత, ప్రభుత్వ బాధ్యత, పాలనా పారదర్శకత వంటి అంశాలు ప్రజల రాజకీయ నిర్ణయాల్లో ప్రాధాన్యత పొందాయి.

అరబ్ పార్టీల హవా!

ఈ ఎన్నికల్లో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం అరబ్ రాజకీయ పార్టీలకు లభించిన 19 స్థానాలు. ఇజ్రాయెల్ రాజకీయ చరిత్రలో అరబ్ పార్టీలకు ఇంతటి ప్రాతినిధ్యం లభించడం ప్రాధాన్యత సంతరించు కుంది. ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో వీటి మద్దతు కీలకంగా మారే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ప్రతిపక్ష కూటమికి ఈ పార్టీల మద్దతు లభిస్తే 61 స్థానాల మెజారిటీని దాటే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే అరబ్ పార్టీలతో కలిసి పనిచేయడంపై ఇజ్రాయెల్‌లోని కొన్ని రాజకీయ వర్గాలకు అభ్యంతరాలున్నాయి.

మరోవైపు నెతన్యాహు కూటమికి మద్దతివ్వడానికి కూడా అరబ్ పార్టీలు సిద్ధంగా ఉన్నాయా? అన్నది ప్రశ్నార్థకంగా మారిం ది. ఇక్కడే ఇజ్రాయెల్ ప్రజాస్వామ్యం ఒక కీలకమైన పరీక్షను ఎదుర్కొంటోంది. ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రతినిధులకు వారి రాజకీయ, సామాజిక నేపథ్యాలతో సంబంధం లేకుండా సమాన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం ప్రజాస్వామ్య బాధ్యత. అయి తే ఆచరణలో సిద్ధాంతపరమైన విభేదాలు, జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన ఆందోళనలు రాజకీయ పార్టీల మధ్య సహకారా నికి అడ్డుపడుతున్నాయి.

ఉన్నది మూడు దారులు..

ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు సంబంధించి ఇజ్రాయెల్ ముందు అనేక అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకటి, నెతన్యాహు తన కూటమికి మరికొన్ని పార్టీల మద్దతు కూడగట్టడం. రెండోది, ఐసెన్కాట్ నేతృత్వం లోని ప్రతిపక్ష కూటమి అరబ్ పార్టీల సహకారంతో ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి ప్రయత్నించడం. మూడోది, పరస్పర విభేదాలను పక్కనపెట్టి ప్రధాన రాజకీయ పక్షాలు జాతీయ ఐక్యత ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడం. అయితే ఈ మూడు మార్గాల్లోనూ రాజకీయపరమైన సవాళ్లున్నాయి.

ముఖ్యంగా నెతన్యాహుతో కలిసి పనిచేయబోమని గతంలో ప్రకటించిన కొందరు ప్రతిపక్ష నాయకులు తమ వైఖరిని మార్చుకుంటారా అన్నది ప్రశ్న. అలా గే అరబ్ పార్టీల మద్దతుతో ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడంపై ప్రతిపక్షంలోనూ ఏకాభిప్రాయం లేదు. చర్చలు విఫలమైతే మరోసారి ఎన్నికలకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి తలెత్తవచ్చు. ఇజ్రాయెల్ అధ్యక్షుడు ఐజాక్ హెర్జాగ్ రాజకీయ నాయకులు విశాల దృక్పథంతో వ్యవహరించాలని, మరో ఎన్నికల పరిస్థితి రాకుండా ప్రయత్నించాలని పిలుపునివ్వడం ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది.

ఏకాభిప్రాయం కుదిరితేనే!

సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల ఏర్పాటు అనేది కేవలం స్థానాల కూడిక మాత్రమే కాదు. భిన్నమైన సిద్ధాంతాలు, విధానాలు కలిగిన రాజకీయ పార్టీలు ఒక ఉమ్మడి కనీస కార్యక్రమంపై ఏకాభిప్రాయానికి రావాల్సి ఉంటుంది. అధికార పంపిణీ, మంత్రిత్వ శాఖల కేటాయింపు, ఆర్థిక విధానం, రక్షణ రంగ నిర్ణయాలు, సామాజిక సంక్షేమ పథకాలు వంటి అంశాలపై పరస్పర అవగా హన అవసరం. ఎన్నికల సమయంలో ఒకరిపై మరొకరు విమర్శలు చేసుకున్న పార్టీలు అధికారంలోకి రావడానికి అదే నాయకులతో చర్చలు జరపాల్సిన పరిస్థితి సంకీర్ణ రాజకీయాల్లో సాధారణమే.

అయితే రాజకీయ అవసరాల కోసం కుదిరే ఒప్పందాలు ప్రజల ప్రయోజనాలకు విరుద్ధంగా మారకూడదు. సంకీర్ణ భాగస్వాముల మధ్య నిరంతర విభేదాలు తలెత్తితే ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు ఆలస్యమవుతాయి. విధానాల అమలులో అనిశ్చితి ఏర్పడుతుంది. ఫలితంగా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ, పెట్టుబడులు, ఉపాధి అవకాశాలు, అంతర్జాతీయ సం బంధాలపై ప్రభావం పడుతుంది.

భారత్‌కు పాఠమే!

ఇజ్రాయెల్ ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితి భారతదేశానికి కూడా కొన్ని ముఖ్యమైన పాఠాలను అందిస్తోంది. భారతదేశం కూడా సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల అనుభవాన్ని ఎన్నోసార్లు చవిచూసింది. 1990వ దశకంలో రాజకీయ అస్థిరత కారణంగా స్వల్ప కాలిక ప్రభుత్వాలు ఏర్పడిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. అనంతరం ఉమ్మడి కనీస కార్యక్రమం, కూటమి ధర్మం, భాగస్వామ్య పార్టీల మధ్య సంప్రదింపుల ద్వారా ప్రభుత్వాలు కొనసాగిన సందర్భాలూ ఉన్నా యి.

1999 నుంచి 2004 వరకు వాజ్పేయి నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం, 2004 నుంచి 2014 వరకు మన్మోహన్ సింగ్ నేతృత్వంలోని యూపీఏ ప్రభుత్వా లు సంకీర్ణ రాజకీయాల్లో భిన్నమైన అనుభవాలను అందించాయి. 2024 సార్వ త్రిక ఎన్నికల అనంతరం కూడా కేం ద్రం లో ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం భాగస్వామ్య పార్టీల మద్దతుతో ఏర్పడింది. దీన్ని బట్టి ప్రజాస్వామ్యంలో ఏ ఒక్క పార్టీ ఆధిపత్యమే కా కుండా, ప్రాంతీయ పార్టీలు, చిన్న పార్టీల అభిప్రాయాలకు కూడా ప్రాధాన్యత ఉం టుందని స్పష్టమవుతోంది. అయి తే కూట మి భాగస్వాముల మధ్య సమన్వ యం, పరస్పర గౌరవం, ప్రజలకు ఇచ్చిన హామీ ల అమలు ప్రభుత్వ మనుగడకు కీలకం.

చిన్న దేశమే అయినా!

ఇజ్రాయెల్ భౌగోళికంగా చిన్న దేశమే అయినప్పటికీ, పశ్చిమాసియా రాజకీయాల్లో దాని పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. గాజా పరిణామాలు, ఇరాన్తో ఉద్రిక్తతలు, పొరుగు దేశాలతో సంబంధాలు, పాలస్తీనా సమస్య వంటి అంశాలు అక్కడి ప్ర భుత్వానికి నిరంతర సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. ఇటువంటి సమయంలో రాజకీయ అస్థిరత ఏర్పడితే దేశ భద్రతా విధానాలు, దౌత్య సంబంధాలు, ఆర్థిక నిర్ణయాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా యుద్ధ పరిణామాలతో ఇప్పటికే ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్న ప్రజలకు స్థిరమైన పాలన అవసరం. ఎన్నికల ఫలితా లను తమకు అనుకూలంగా మలుచుకోవడానికి మాత్రమే రాజకీయ పార్టీలు ప్రయ త్నిస్తే ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై విశ్వాసం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.

మ్యాజిక్ ఫిగరే ప్రధానం!

మరో ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, ఎన్నికల్లో గెలుపు సాధించిన పార్టీలు తమకు లభించిన స్థానాలను ప్రజల సంపూర్ణ మద్దతుగా భావించకూడదు. అలాగే మెజారిటీ సాధించని పార్టీలు అధికారంలోకి రావడానికి ప్రజల తీర్పును విస్మరిం చకూడదు. ప్రజాస్వామ్యంలో రాజ్యాంగబద్ధమైన ప్రక్రియల ద్వారా మెజారిటీ నిరూ పించుకోవడం, విభిన్న అభిప్రాయాలకు గౌరవం ఇవ్వడం అత్యంత అవసరం. రాజకీయ ప్రత్యర్థులను శత్రువులుగా కాకుండా ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో భాగస్వాములుగా చూడగలిగినప్పుడే సంకీర్ణ వ్యవస్థ విజయవంతమవుతుంది.

ఇజ్రాయెల్లో ప్రస్తుత రాజకీయ ప్రతిష్ఠంభనకు పరిష్కారం కేవలం మరో ఎన్నిక నిర్వహించడం కాదు. రాజకీయ పార్టీలు తమ పట్టుదల, పరస్పర విభేదాలను పక్కనపెట్టి దేశ ప్రయోజనాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ప్రజలు ఇచ్చిన తీర్పును గౌరవిస్తూ, భద్రత, ఆర్థికాభివృద్ధి, సామాజిక సామరస్యం వంటి అంశాలపై ఉమ్మడి కార్యాచరణ రూపొందించుకోవాలి. అధికారమే పరమావధిగా కాకుండా ప్రజల సంక్షేమమే ప్రధాన లక్ష్యంగా భావించాలి.

చివరికి ఒక దేశ ప్రజాస్వామ్య బలం ఎన్నికల్లో ఎన్ని పార్టీలు పోటీ చేశాయన్న దానిలో కాదు, భిన్నాభిప్రాయాల మధ్య ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించి సమర్థవంతమైన పాలన అందించగలిగే సామర్థ్యంలో ఉంటుంది. నెతన్యాహు ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఇజ్రాయెల్ రాజకీయాలకు మాత్రమే పరిమితమైన అంశం కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంకీర్ణ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు ఇది ఒక ప్రతిబింబం. అం దుకే ఇజ్రాయెల్లో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న పరిణామాలు సంకీర్ణ రాజకీయాలకు నిజమైన పరీక్షగా నిలుస్తున్నాయి.

వ్యాసకర్త సెల్: 9968439565

తిప్పర్తి శ్రీనివాస్